piątek, 14 czerwca, 2024

Świerklaniec mógł być atrakcją znaną w całej Polsce a może i dalej. Ale nie jest, ponieważ wspaniały pałac zwany „Małym Wersalem” został spalony, wysadzony i rozebrany. Pozostał zabytkowy park z innymi budynkami znajdującymi się na jego terenie. Ale i tak warto tu przyjechać.

W treści wpisu:

  • co pozostało z „Małego Wersalu”
  • kilometry ścieżek spacerowych
  • „odkrywanie” innych parkowych budynków
Świerklaniec. Pałac Kawalera
Pałac Kawalera. Świerklaniec

Świerklaniec jest niewielką miejscowością w powiecie tarnogórkim, w województwie śląskim. Historia miejscowości mocno związana jest z rodem Donnersmarcków. Już w XVII w. założono pierwszy park. Natomiast w II-ej połowie XIX w. hrabia Giudo von Donnersmack wybudował pałac wzorowany na Wersalu, stąd jego nazwa „Mały Wersal”.

Wspaniały pałac musiał być otoczony równie wspaniałym parkiem. A więc i ten przebudowano. Odpowiednio rozlokowano grupy drzew, w przestrzeń wkomponowano rzeczki, kanały, stawy, dywany kwiatów, rzeźby i fontanny. Park oświetlono lampami zasilanymi biogazem.

Więcej na temat tego miejsca przeczytaj na stronie Gminy Świerklaniec a krótkie filmy obejrzyj tutaj i tutaj.

Co pozostało z dawnej świetności

Zachowała się większość budynków znajdujących się na terenie parku ale nie pałac. Jednak oglądając niektóre z zabudowań jak Pałac Kawalera czy folwark, można próbować wyobrazić sobie dawną świetność posiadłości. Jeśli zechcesz zobaczyć wszystkie wymienione miejsca, gwarantuję ci, że nieźle się nachodzisz.

Park

To co zobaczymy na początek, to ogromny park, który jest jednym z największych zabytkowych parków w Polsce. Rośnie tu około 100 gatunków drzew. Park zaprojektowano w ten sposób, że w jego centralnej części występują nieliczne drzewa. Linia zewnętrzna tworzy bardziej zwarty drzewostan, a między nimi zaprojektowano polany otoczone drzewami. Wiosną kwitnące łąki wyglądają prześlicznie.

Po parku można nie tylko spacerować ale też jeździć na rowerach, hulajnodze czy rolkach ponieważ niektóre alejki mają asfaltową nawierzchnię.

Była jeszcze brama wjazdowa na teren pałacu. Ocalała, ale nie ma jej w Świerklańcu. Została przeniesiona do Parku Śląskiego w Chorzowie, wejdziesz przez nią na teren ogrodu zoologicznego.

Parkowy mostek
Na rowerach po parku
Park – Świerklaniec

Kordegarda

Kordegardę czyli portiernię zobaczysz zaraz po przekroczeniu bramy wjazdowej. Obecnie znajduje się w niej Urząd Stanu Cywilnego.

Świerklaniec
Wjazd na teren parku. Po lewej kordegarda, po prawej parking

Pałac „Mały Wersal”

Pałac spłonął w 1945 r., a to co z niego pozostało, wysadzono w latach ’60. Z pałacu nic nie pozostało, zachował się jedynie ozdobny taras z fontanną i czterema rzeźbami walczących zwierząt. Między nimi umieszczono fontannę będącą kopią paryskiej znajdującej się w Obserwatorium Astronomicznym, a przedstawiającą trzy gracje podtrzymujące kulę ziemską.

„Mały Wersal” był jak na owe czasy nowoczesnym budynkiem. Znajdowały się w nim 34 duże sale oraz 6 apartamentów z luksusowymi łazienkami z bieżącą wodą i kanalizacją, miał nowoczesny system ogrzewania i wentylacji. W sumie było w nim około 100 pomieszczeń. Ze względu na podmokły teren, podobno wybudowano go na 2000 dębowych pali wbitych w grunt.

Świerklaniec. Pałac „Mały Wersal” pod koniec XIX w.*

*Wikipedia

Taras
Rzeźby walczących zwierząt na tarasie
Fontanna Trzy Gracje

Amfiteatr

Tuż obok nieistniejącego pałacu zachowała się muszla koncertowa z początku XX w. Także obecnie w amfiteatrze odbywają się występy i koncerty.

Amfiteatr

Pałac Kawalera

Budynek zwany Pałac Kawalera powstał w celu podejmowania znamienitych gość, a szczególnie cesarza Niemiec, Wilhelma II, który przyjeżdżał tu na polowania. Wnętrza budynku urządzono z przepychem. Pałac wyposażono w cenne meble, rzeźby, obrazy, marmurowe posadzki. Nie zabrakło również luksusowych łazienek czy centralnego ogrzewania. 

Na frontonie budynku umieszczono napis „Memento vivere” (Pamiętaj o tym, by żyć), co bardzo podobało się goszczącym tu kawalerom, stąd nazwa budynku – Pałac Kawalera.

Pałac Kawalera
Widok na Pałac Kawalera

Staw

Ozdobą parku jest staw. Z pałacowego tarasu, szerokimi schodami można było zejść nad jego brzeg. Właściwie można zejść i dzisiaj bo taras ze schodami nadal istnieją.

Spacerując wokół stawu, po drugiej jego stronie niż pozostałości pałacu, znajduje się wejście na wał zbiornika wodnego Kozłowa Góra (Zbiornik Świerklaniec). Co ciekawe został on utworzony w latach 1933–1939 dla celów militarnych i stanowił element systemu umocnień. Dopiero w latach powojennych zaadaptowano go do funkcji rezerwuaru wody pitnej. Obejście stawu to 1,3 km.

Parkowy staw
W głębi pałacowy taras oraz zabytkowy masz przywieziony z Paryża
Staw
Wyjście na wał zbiornika wodnego Kozłowa Góra
Zbiornik wodny Kozłowa Góra

Dawny folwark

Warto podejść do imponujących zabudowań folwarku, niektóre z nich niestety niszczeją. Znajdowały się tutaj domy mieszkalne dla pracowników, magazyny, biura, pralnie, spichlerze, kuźnia, wylęgarnia ptaków, obora, stajnia dla koni pociągowych.

Zabudowania folwarku
Folwark
Ozdobny daszek na jednym z budynków gospodarczych

Stajnia Pałacowa

Stajnia Pałacowa znajdowała się blisko ruin Starego Zamku ale trudno im się przyjrzeć z bliska. Teren jest prywatny i ogrodzony.

Ruiny Starego Zamku

Najstarszą budowlą, której ślady można w parku zobaczyć to ruiny Starego Zamku. Warownia otoczona była fosą, która z dawnego założenia zachowała się najlepiej. Zamek spotkał podobny los jak pałac – spłonął w 1945 r., a pozostałości wysadzono w latach 60′. Obecnie ledwie można dostrzec niewielkie fragmenty murów wyłaniające się z porastającej je zieleni.

Po wybudowaniu „Małego Wersalu” i przeprowadzce właściciela do nowej siedziby, Stary Zamek z czasem przeznaczono dla urzędników administrujących dobrami von Donnersmacków.

Satry Zamek – zdjęcie znajduje się na tablicy umieszczonej w pobliżu ruin
Stary Zamek obecnie
Fosa

Kościół i mauzoleum

Kościół wybudowano pod koniec XIX w. i pierwotnie był świątynią ewangelicką. Ufundowany jako świątynia pałacowa, służył także mieszkańcom wsi. Kościół został połączony przez krużganek z kaplicą grobową rodziny Donnersmarck.

Po II wojnie kościół i mauzoleum było kilkukrotnie niszczone. Dopiero w latach 80. XX w. został odrestaurowany i pełni obecnie funkcję kościoła katolickiego.

Kościół pw. Dobrego Pasterza
Krużganek i mauzoleum

Zabudowania ogrodowe

Pałac posiadał również ogród ze szklarniami. Całość była otoczona murem a w jego obrębie znajdowała się kotłownia, wieża ciśnień, dom ogrodnika oraz oranżerie. Uprawiano w nim warzywa, zioła, kwiaty, owoce, także egzotyczne jak figi i ananasy.

Wieża ciśnień
Zabudowania ogrodowe

Informacje praktyczne

Parkowanie. Najbliżej centralnej części parku znajduje się Parking Główny Parku Świerklaniec, tuż za bramą wjazdową i obok dawnej portierni. Płatny prawdopodobnie w weekendy, byłam w tygodniu i nie pobierano opłat.

Gastronomia: Na terenie parku przy Pałacu Kawalera znajduje się kawiarnia. Lody, kawę czy gofra można też kupić w budce przy stawie. Jednak aby zjeść coś obiadowego proponuję zajrzeć do restauracji Villa Park, która znajduje się obok parku naprzeciwko przystanków autobusowych.

Wstęp do parku: bezpłatnie.

Zwiedzanie z przewodnikiem. Nie korzystałam, ale na ustawionej w parku tablicy jest informacja o takiej możliwości. Pod informacją podpisało się Stowarzyszenie Wrazidlok, pasjonaci Górnego Śląska. Zajrzyj na ich stronę, bo ciekawe imprezy i spotkania organizują nie tylko w Świerklańcu ale i w innych pobliskich miejscowościach.

Poniżej zdjęcie z informacją o zwiedzaniu parku i Pałacu Kawalera.

Zwiedzanie z przewodnikiem parku i Pałacu Kawalera

Co dalej

Blisko Świerklańca, w miejscowości Nakło Śląskie znajduje się dawna letnia rezydencja rodziny Donnersmarck. W pałacu obejrzysz niewielkie muzeum wraz z filmem wprowadzającym w historię rodziny. Zajrzyj też do Tarnowskich Gór z ładnym rynkiem oraz kopalnią wpisaną na listę UNESCO.

Jeśli lubisz duże zabytkowe parki koniecznie wybierz się do wspaniałego Parku Mużakowskiego położonego na granicy polsko-niemieckiej lub do parku w Gołuchowie na którego terenie stoi zamek i nie tylko.

Inne miejsca które odwiedziłam zobacz na mapie.

Jeśli zechcesz czytać podobne artykuły, proszę zapisz się na mój newsletter. Będzie mi miło, jeśli dołączysz do grona pasjonatów podróży.

http://

 
Tags:

Related Article

Subscribe
Powiadom o
guest

4 komentarzy
najstarszy
najnowszy oceniany
Inline Feedbacks
View all comments
Ewa
18 dni temu

Miejsca takie jakie lubię zwiedzać: założenia parkowo pałacowe. Przyznam, że podróżując po Dolnym Śląsku nie natknęłam się na Świerklaniec. Świadczy to o tym, że mało znam ten piękny region. Pozdrawiam 🙂

Urszula
17 dni temu

Byłam tam sześć lat temu, ale przyjemne wrażenia z tego miejsca pozostały do dziś. Na moim wpisie jest zamieszczona wizualizacja tego pałacu poszukana w youtube. Polecam Ci serdecznie. Pozdrawiam:)))

We use cookies to ensure that we give you the best experience on our website.

SENIORKA Z PLECAKIEM

SENIORKA Z PLECAKIEM

4
0
Would love your thoughts, please comment.x