Ławka to dla podróżnika obiekt pożądania, a dla mieszkańca miasta – chwila wytchnienia. Mijamy je codziennie w parkach, na przystankach i przy górskich szlakach. Są tak powszechne, że niemal niewidoczne, dopóki nie poczujemy zmęczenia w nogach. Ale czy zastanawialiście się kiedyś, czy nasi przodkowie też mieli gdzie usiąść podczas spaceru? Pytanie, czy spacerowali – ale to temat na inny wpis. Zajmijmy się ławką.

Okazuje się, że historia ławki to fascynująca podróż od chłodnego marmuru po inteligentne konstrukcje z panelami fotowoltaicznymi.

Starożytność: przywilej i trwałość

W starożytnej Grecji, Rzymie czy Persji ławki nie były elementem “ulicznym”. Spotykano je głównie w prywatnych ogrodach zamożnych obywateli lub wewnątrz domów. Wykonywane z marmuru lub piaskowca, były niemal niezniszczalne. Co ciekawe, rzymskie exedry – półkoliste kamienne ławy – służyły nie tylko do odpoczynku, ale przede wszystkim do prowadzenia filozoficznych dysput. Wiele z nich przetrwało tysiące lat i do dziś możemy na nich usiąść.

Średniowiecze: odpoczynek na trawie

W wiekach średnich nastąpił zwrot ku naturze, choć w dość nietypowej formie. W zamkowych ogrodach królowały ławki darniowe. Były to konstrukcje z cegieł lub desek, których siedziska wypełniano ziemią i obsadzano gęstą darnią. Czasem, dla wzmocnienia wrażeń zmysłowych, zamiast trawy siano aromatyczne zioła, jak macierzanka czy rumianek.

Renesans i Barok: estetyka ponad wygodę

W okresie renesansu ławki ustawiano głównie z przy pałacach z przeznaczeniem do zabaw. Bogato zdobione, kamienne, służyły jako tło dla dworskich gier.

Barok przyniósł jeszcze więcej przepychu – ławki pokryły się rzeźbami i płaskorzeźbami, choć często pozbawione były oparć. Miały być piękne i majestatyczne, a niekoniecznie wygodne.

Rewolucja Przemysłowa: ławka trafia “pod strzechy” (i na ulice)

Prawdziwy przełom nastąpił pod koniec XVIII i w XIX wieku. Rewolucja przemysłowa wywróciła świat do góry nogami:

• Urbanizacja: Ludzie masowo ruszyli do miast.
• Nowa infrastruktura: Budowano koleje, dworce i publiczne parki.
• Mała architektura: Pojawiły się latarnie gazowe i słupy ogłoszeniowe, a wraz z nimi – ławki dostępne dla każdego.

To wtedy zaczęto produkować ławki seryjnie. Połączenie żeliwnych odlewów z drewnianymi listwami pozwoliło na tworzenie fantazyjnych, ażurowych kształtów, które do dziś kojarzą nam się z klimatem starych europejskich miast.

Regionalne smaczki i design

Dziś ławka to nie tylko mebel, to wizytówka regionu.

Warszawski akcent: W stolicy Polski możemy spotkać charakterystyczną ławkę z nazwiskiem Williama Heerleina Lindleya, twórcy warszawskich wodociągów. To dobry przykład upamiętniania zasłużonych postaci poprzez użytkową formę.

Półwysep Iberyjski: W Hiszpanii i Portugalii ławki stały się małymi dziełami sztuki dzięki dekoracyjnym płytkom azulejos. Czasem opowiadają całe historie, czasem są to scenki rodzajowe.

Ławki nowoczesne

Nowoczesne projekty potrafią zaskoczyć – od minimalistycznych betonowych brył, przez niezwykłe, futurystyczne kształty, po ławki “solarne”, które pozwalają naładować telefon. Jednak ich funkcja pozostaje niezmienna: to wciąż przestrzeń na odpoczynek i relaks.

Ławki z widokiem

Najbardziej magiczne są ławki “z widokiem”, gdzie ich konstrukcja nie ma znaczenia. Liczy się to, że pozwalają zachwycać się bezkresem morza lub majestatem górskich szczytów, czyniąc odpoczynek niezapomnianym przeżyciem.

Można też usiąść na ławce w cieniu drzewa i przeczytać fraszkę Jana Kochanowskiego “Na Lipę”. Czy autor pisał ją siedząc pod drzewem na ławce?

Można też usiąść w cieniu drzewa i, śladem pokoleń, przeczytać fraszkę Jana Kochanowskiego “Na Lipę”. Czy autor pisał ją, siedząc pod drzewem na ławce?

Gościu, siądź pod mym liściem, a odpoczni sobie!
Nie dójdzie cię tu słońce, przyrzekam ja tobie,
Choć się nawysszej wzbije, a proste promienie
Ściągną pod swoje drzewa rozstrzelane cienie.
Tu zawżdy chłodne wiatry z pola zawiewają,
Tu słowicy, tu szpacy wdzięcznie narzekają.
Z mego wonnego kwiatu pracowite pszczoły
Biorą miód, który potym szlachci pańskie stoły.
A ja swym cichym szeptem sprawić umiem snadnie,
Że człowiekowi łacno słodki sen przypadnie.
Jabłek wprawdzie nie rodzę, lecz mię pan tak kładzie
Jako szczep napłodniejszy w hesperyskim sadzie.

Od ciężkiego marmuru starożytności po dzisiejsze nowoczesne materiały – ławka ewoluowała, by służyć naszej wygodzie. I choć świat pędzi naprzód, ten prosty wynalazek wciąż przypomina nam, że czasem najmądrzejszą rzeczą, jaką można zrobić, jest po prostu na chwilę usiąść.

Inne miejsca które odwiedziłam zobacz na mapie.