Cieszyn to niezwykłe, historyczne miasto w województwie śląskim, malowniczo położone nad Olzą. Choć dawniej stanowiło jedną całość, dziś rzeka dzieli je na dwa organizmy: polski Cieszyn oraz Czeski Cieszyn. Rozdzielone rzeką, ale połączone wspólną historią, tworzą unikalny klimat, którego nie znajdziecie nigdzie indziej.

Spis treści:

Informacje ogólne

Cieszyn i Czeski Cieszyn to dwa zupełnie inne światy. Strona polska była dawniej stolicą Księstwa Cieszyńskiego, rządzoną przez dynastie Piastów i Habsburgów, dlatego to właśnie tutaj skupiona jest większość cennych zabytków. Miasta różnią się także krajobrazem – polska część jest malowniczo pagórkowata, podczas gdy strona czeska pozostaje niemal zupełnie płaska.

Przed podziałem miasta w 1920 roku, dzisiejszy Czeski Cieszyn – ze względu na swój równinny teren – był traktowany głównie jako zaplecze i przedmieścia. To tutaj łatwiej było budować fabryki, składować towary czy planować transport. Dynamiczny rozwój tej części nastąpił więc dopiero w XIX wieku, wraz z uruchomieniem kolei.

W tym wpisie zapraszam na spacer po polskim Cieszynie. Przeczytaj też wpis o Czeskim Cieszynie.

Co zwiedzić w Cieszynie? Największe atrakcje

Wzgórze Zamkowe: Rotunda i Wieża Piastowska

Początki Cieszyna wiążą się ze Wzgórzem Zamkowym, gdzie już w X wieku powstał piastowski gród (choć ślady osadnictwa sięgają tu nawet V w. p.n.e.). To moje ulubione miejsce w mieście – spacer tutejszymi alejkami wśród wiekowych drzew i bezcennych zabytków zawsze sprawia mi ogromną przyjemność.

Najważniejszym skarbem wzgórza jest romańska Rotunda św. Mikołaja z XI wieku, jedna z najstarszych świątyń chrześcijańskich w Polsce. Tuż obok wznosi się Wieża Ostatecznej Obrony z XIII wieku. Ta potężna budowla o murach grubych na ponad 4 metry była niegdyś kluczowym elementem systemu obronnego zamku. W jej sąsiedztwie do dziś można zobaczyć ślady dawnej kuchni zamkowej.

Czy wiesz?
Wizerunek Rotundy znajduje się na banknocie 20 zł.

Nad całym wzgórzem dominuje jednak Wieża Piastowska z XIV wieku. Z jej szczytu rozpościera się wspaniała panorama miasta i okolicy. Jeśli jednak pokonanie 121 stopni to dla Was zbyt duże wyzwanie, na poziomie parku również znajduje się taras widokowy. Choć nie zobaczymy z niego całej okolicy, oferuje on piękny widok na rzekę Olzę i Czeski Cieszyn. W parku znajduje się wiele ławek, gdzie można odpocząć podczas zwiedzania.

Na wzgórzu warto zwrócić uwagę także na klasycystyczny Pałac Myśliwski Habsburgów. Wzniesiono go na fundamentach dawnego zamku dolnego, a obecnie mieści się w nim Państwowa Szkoła Muzyczna.

Rynek i zabytkowe kamienice Starego Miasta

Cieszyński Rynek otaczają głównie kamienice z przełomu XIX i XX wieku. Wcześniejsza zabudowa uległa niemal całkowitemu zniszczeniu podczas wielkiego pożaru w XVIII wieku. Moją uwagę od razu przyciągnął monumentalny Ratusz, z którego o godzinie 12:00 rozbrzmiewa cieszyński hejnał oraz budynek dawnego hotelu “Pod Brunatnym Jeleniem”. Łatwo go rozpoznać – na szczycie jego elewacji dumnie prezentuje się wizerunek jelenia. W centralnej części placu znajduje się fontanna z figurą św. Floriana.

Głównym traktem spacerowym zabytkowego centrum jest ulica Głęboka, która malowniczo łączy Wzgórze Zamkowe z Rynkiem. To idealne miejsce na niespieszny spacer i podziwianie architektury.

Będąc w Cieszynie, koniecznie trzeba zajrzeć na plac Teatralny, gdzie mieści się Teatr im. Adama Mickiewicza. Wybudowany w 1910 roku, był jak na owe czasy niezwykle nowoczesny. Posiadał obrotową scenę, centralne ogrzewanie, żelazną kurtynę przeciwpożarową, a nawet salę baletową i luksusowe garderoby. Jeśli interesuje Was aktualny repertuar, warto zajrzeć bezpośrednio na stronę internetową teatru.

Muzeum Śląska Cieszyńskiego

Muzeum Śląska Cieszyńskiego mieści się w dawnym pałacu Larischów i posiada bogate zbiory archeologiczne, historyczne oraz etnograficzne. Warto wiedzieć, że tutejszą ekspozycję zwiedza się z przewodnikiem. Ja miałam to szczęście, że oprowadzała mnie pani, która o historii Cieszyna opowiadała z wielką pasją.

Największe wrażenie zrobiły na mnie same wnętrza pałacowe oraz misternie wykonane elementy tradycyjnych strojów cieszyńskich – ich bogactwo i precyzja zdobień są zachwycające. Do budynku przylega również urokliwy, niewielki park, w którym można chwilę odetchnąć po zwiedzaniu.

Informacje praktyczne
Muzeum jest nieczynne w poniedziałek. W pozostałe dni wejścia odbywają się z przewodnikiem w ustalonych godzinach. Ceny biletów oraz godziny sprawdź na stronie www.muzeumcieszyn.pl.

Studnia Trzech Braci – legenda Cieszyna

To jedno z najbardziej symbolicznych miejsc w mieście, nierozerwalnie związane z legendą o trzech braciach: Bolku, Leszku i Cieszku. Według podania to właśnie tutaj, po długiej rozłące, bracia spotkali się przy źródle i z ogromnej radości postanowili założyć miasto, które nazwano Cieszynem.

Choć to tylko piękna legenda, sama studnia ma bardzo długą historię – istniała już w XV wieku i początkowo należała do zakonu dominikanów. Charakterystyczną, żeliwną altanę ustawiono nad nią w 1868 roku. Pierwotnie umieszczono na niej napisy upamiętniające spotkanie braci w trzech językach: polskim, łacińskim i niemieckim. Po II wojnie światowej napis niemiecki został zastąpiony płaskorzeźbą przedstawiającą trzech braci.

Wenecja Cieszyńska – urokliwe uliczki nad Młynówką

Wenecja Cieszyńska to bez wątpienia urokliwe miejsce, choć nazwa jest nieco „na wyrost”. Wzięła się ona od domów malowniczo posadowionych tuż nad kanałem Młynówki, do których prowadzą niewielkie mostki.

Moje odczucia co do tego miejsca są mieszane. Latem, gdy wszystko tonie w zieleni i kwiatach, panujący tu nieład staje się niemal niewidoczny. Jednak wczesną wiosną, gdy brakuje roślinności, wyraźnie widać zaniedbane elewacje i bałagan. To miejsce z ogromnym potencjałem, które wymaga kompleksowego remontu. jednak zajrzeć tu trzeba koniecznie, choćby dla kilku wyjątkowych kadrów.

Tereny spacerowe i parki

Atrakcyjne położenie Cieszyna sprzyja długim, relaksującym spacerom – zajrzyj do wpisu, gdzie znajdziesz trzy propozycje tras spacerowych. Tereny zielone po obu stronach rzeki zostały świetnie przystosowane do rekreacji – znajdziemy tu wygodne alejki, ścieżki rowerowe oraz nowoczesne place zabaw dla dzieci. To idealne miejsca, by odpocząć od zgiełku miasta.

To, co w Cieszynie najpiękniejsze, to swoboda przemieszczania się. W obrębie miasta brzegi Olzy łączą dwa mosty drogowe (w tym popularny Most Przyjaźni) oraz urokliwa kładka dla pieszych i rowerzystów. Warto z nich skorzystać, by spojrzeć na miasto z perspektywy rzeki.

Ciekawostki i lokalne symbole

Madonna z Dzieciątkiem

Z figurą Madonny z Dzieciątkiem, stojącą na kolumnie na Starym Targu, wiąże się niezwykle ciekawa historia. Przez lata drewniana figurka uchodziła za niemal bezwartościową, a mieszkańcy co jakiś czas odnawiali ją farbami według własnego uznania.

Prawdziwe zaskoczenie przyniosły badania w 2000 roku. Kiedy rzeźbę oddano do profesjonalnej konserwacji, okazało się, że pod warstwami farby kryje się bezcenny zabytek z XIV wieku. Dzieło to powstało najprawdopodobniej na zamówienie samego księcia cieszyńskiego, Przemysława I Noszaka. Obecnie oryginał rzeźby jest bezpiecznie eksponowany w Muzeum Śląska Cieszyńskiego, a na Starym Targu możemy podziwiać jej wierną kopię.

Bluszcz pospolity pod ochroną

Wzgórze Zamkowe to nie tylko zabytki, ale i wyjątkowa przyroda. Rosnący tu bluszcz pospolity został objęty ochroną, tworząc zespół przyrodniczo-krajobrazowy „Bluszcze na Górze Zamkowej”. Rośliny te malowniczo porastają runo, pną się po zabytkowych murkach oraz pniach drzew, nadając wzgórzu niemal bajkowy wygląd.

Co ciekawe, tutejsze okazy są bardzo stare, dzięki czemu jesienią można zobaczyć je w rzadkiej, kwitnącej formie. Choć bluszcz ten jest symbolem Wzgórza Zamkowego, uważne oko dostrzeże go również w wielu innych zakątkach Cieszyna.

Legendarne kanapki cieszyńskie

Kiedy znajoma powiedziała mi, że będąc w Cieszynie, muszę koniecznie spróbować lokalnych kanapek, myślałam, że żartuje. Postanowiłam jednak zgłębić temat i szybko przekonałam się, jak bardzo się myliłam!

Okazało się, że te niepozorne przekąski to prawdziwy symbol miasta, a najpopularniejsza z nich – kanapka śledziowa – ma fascynującą historię sięgającą lat 50. XX wieku. W tamtym czasie Islandia zaczęła kupować produkowane w Cieszynie wafelki Prince Polo, a w ramach wymiany handlowej oferowała śledzie. Dzięki temu do miasta zaczęły trafiać ogromne ilości tej ryby.

Ktoś wpadł na genialny pomysł, aby przygotować kanapkę ze śledziem, która błyskawicznie stała się hitem. Z czasem ofertę rozszerzono o wersje z sałatką jarzynową, szynką, pastą jajeczną czy makrelą. Kanapki przygotowywane są na jasnym lub ciemnym pieczywie, zawsze ze świeżych produktów i bez konserwantów. Oficjalnym wytwórcą jest cieszyńskie „Społem”. Dwa punkty sprzedaży znajdują się zaledwie kilka kroków od Rynku – warto tam zajrzeć i poczuć ten kultowy smak.

Informacje praktyczne

Gdzie zaparkować w Cieszynie?

Całe centrum Cieszyna objęte jest strefą płatnego parkowania, która obowiązuje od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00–17:00.

Jeśli szukacie darmowego miejsca, bardzo dobrą lokalizacją jest Parking Pod Zamkiem przy ulicy Dojazdowej, położony u podnóża Wzgórza Zamkowego. Warto jednak mieć na uwadze, że nie jest on duży i często bywa całkowicie zapełniony. Jeśli jednak dopisze Wam szczęście i znajdziecie tam wolne miejsce, tuż obok dostępne są schody oraz – co bardzo wygodne – winda, którą można wjechać bezpośrednio na Wzgórze Zamkowe.

Gdzie zjeść? Restauracje i kawiarnie

Na obiad

• Restauracja na Rogu (Rynek 20). można wybrać coś z karty lub zamówić danie dnia za około 25 zł w zależności od zestawu. Ja zamówiłam zestaw, który okazał się bardzo smaczny, szczególnie dodatek sosu z leśnych grzybów.
• Kamienica Konczakowskich (Rynek 19). Restauracji usytuowanych w XVI w. kamienicy. Klimatyczna restauracja, smaczne i ładnie podane dania. Zamówiłam gnocchi, które trochę mnie zaskoczyło farszem w środku, zawsze jadłam z okrasą na zewnątrz. Coś nowego i smacznego.

Na kawę

• Kornel i Przyjaciele (ul. Sejmowa 1). Klimatyczna, kameralna i podobno najlepsza kawiarnia w Cieszynie. A właściwie kawiarnio-księgarnia z półkami książek na każdej ścianie.
• Cafe Muzeum (ul. Tadeusza Regera 6). Kawiarnia znajduje się na terenie Muzeum Śląska Cieszyńskiego. Czynna jest codziennie, nawet jak zamknięte jest muzeum. Miejsce spokojne z niepowtarzalną atmosferą, pomieszczenie obszerne, dodatkowo w sezonie ogródek ze stolikami. Zdecydowanie warto.

Gdzie nocować

Można wynająć apartament na starówce, ale wtedy zwykle samochód trzeba zostawić przy ulicy. Jeśli ktoś woli hotel z parkingiem to polecam:

• Hotel Liburnia (ul. Liburnia 10). Hotel posiada dobre opinie. Z hotelu na starówkę można dojść pieszo, od Rynku dzieli nas 900 metrów.
• Hotel Mercure Cieszyn (ul. Motelowa 21). Przyjemny hotel z dobrymi opiniami, jednak dosyć daleko od centrum. Trzeba podjechać bliżej samochodem lub pokonać pieszo 2,5 km.

Mapa atrakcji Cieszyna

Mapa miejsc wymienionych we wpisie.

Podsumowanie

Cieszyn to jedno z najstarszych i najbardziej klimatycznych miast w Polsce. Choć można tu wpaść na jednodniową wycieczkę, ja gorąco polecam przyjazd na co najmniej kilka dni. Samo zwiedzanie zabytkowego centrum zajmie cały dzień, a kolejne warto poświęcić na spacer do Czeskiego Cieszyna czy wędrówki brzegiem Olzy.

Gdzie warto udać się dalej?

Będąc w Cieszynie, warto zajrzeć w Beskidy i ruszyć na górskie szlaki, na przykład na Równicę. Jeśli jednak czujecie, że sił w nogach nieco mniej, polecam wycieczkę pieszo-kolejkową zwaną Pętlą Cieńkowską – to świetna opcja na podziwianie widoków bez dużego wysiłku.

Jeżeli szukacie spokojniejszych zakątków Śląska Cieszyńskiego, proponuję wybrać się w nieco mniej znane okolice Kończyc. Znajdziecie tam urokliwą winnicę, dwa pałace oraz zamek.

Spacerując po Cieszynie pomyślałam o dwóch innych miastach: Piotrkowie Trybunalskim i Oświęcimiu. W obu znajdują się starówki i wiele atrakcji do zwiedzania.

Wszystkie miejsca, które odwiedziłam, możecie zobaczyć na mapie.