Zapraszam Cię w podróż do serca najstarszej polskiej uczelni, gdzie gotyckie mury wciąż tętnią historią. Odkryj Collegium Maius – miejsca, w którym czas zdaje się płynąć innym rytmem.
Spis treści:
Historia powstania Uniwersytetu
Wszystko zaczęło się 12 maja 1364 roku. Z inicjatywy króla Kazimierza Wielkiego otwarto Uniwersytet Krakowski, będący jedną z nielicznych wówczas uczelni w Europie. Niestety, po śmierci monarchy w 1379 roku, placówka przestała funkcjonować.
Nowy rozdział historii Collegium Maius rozpoczął się 26 lipca 1400 roku. Król Władysław Jagiełło kupił wtedy budynek na rogu ulic św. Anny i Jagiellońskiej z myślą o potrzebach uniwersytetu. Pragnął w ten sposób kontynuować wielkie dzieło swojego poprzednika.
W kolejnych latach do Collegium Maius przyłączano sąsiednie kamienice. Całość przebudowano w efektowny kompleks, otaczając dziedziniec malowniczymi krużgankami.
Złoty wiek i sławni studenci
W XV wieku uczelnia przeżywała jeden ze swoich najlepszych okresów. Studentami byli nie tylko Polacy, ale także goście z najdalszych zakątków Europy: Litwini, Rusini, Węgrzy, Niemcy, Czesi, Szwajcarzy, Niderlandczycy, Francuzi, Hiszpanie, a nawet Anglicy, Włosi czy Tatarzy.
Uniwersytet słynął wtedy przede wszystkim z nauczania prawa, matematyki oraz astronomii. To właśnie tutaj, w 1491 roku, na studia wpisał się Mikołaj Kopernik.
Po gruntownym remoncie przeprowadzonym w latach 1949–1964, w murach gmachu otwarto Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego. Dziś możemy w nim podziwiać unikatowe eksponaty obrazujące dzieje krakowskiej nauki.
Dziedziniec i podróż do XV wieku
Wchodząc na dziedziniec, natychmiast przenoszę się w czasie. Dawniej na parterze mieściły się lektoria, czyli sale wykładowe. Piętro wyżej znajdowała się biblioteka (Libraria), Izba Wspólna profesorów (Stuba Communis), skarbiec oraz lektorium teologów.
Nad wejściem do muzeum na pierwszym piętrze bije zegar z 2000 roku – czwarty w historii tego miejsca. O pełnych godzinach uruchamia on muzykę i uroczysty pochód postaci związanych z uczelnią.
Libraria, czyli dawna biblioteka, do dziś służy jako miejsce ważnych konferencji oraz spotkań profesorów. Podobnie Stuba Communis – dawna jadalnia – zachowała swoją funkcję. Tak jak przed wiekami, stoją tu trzy stoły ustawione w charakterystyczną podkowę.
W skarbcu Collegium Maius zgromadzono cenne pamiątki. Obok przedmiotów sprzed stuleci znajdziemy tu współczesne trofea, takie jak Oskar oraz Platynowe Lwy przekazane przez Andrzeja Wajdę.
Podczas zwiedzania warto zwrócić uwagę na mieszkania profesorów oraz cenną kolekcję instrumentów astronomicznych. Ważnym punktem jest Aula Jagiellońska – najstarsza sala wykładowa, w której do dziś odbywają się najważniejsze uroczystości i promocje habilitacyjne.
A jak się ubierał student przed wiekami?
Na przepisowe odzienie żaka składały się: kapuca na głowie, ewentualnie mycka, koszula zwana interulą, obcisłe spodnie, czarny lub czerwony serdak (kaftan z rękawami), długa, przewiązana w pasie tunika z czarnego sukna, którą w czasie promocji składano magistrom w podarunku oraz trepki. Nikt jednak nie twierdzi, że żacy przestrzegali obowiązujących przepisów – niejednokrotnie zakładali tuniki purpurowe lub szare zwane dzikimi, niebieskie, zielone, brunatne, żółte oraz podbite futrem, czyli szuby. Co odważniejsi nosili tuniki krótkie, z rękawami „przedziurawionymi i takimi, z których cała ręka wyłazi”. Stroili też mycki w złote pióra i wstążki, wycinali w różne kształty birety zakładane na egzaminy i uroczystości lub używali wełnianych czapek świeckich z ogonami spadającymi na uszy. Należy również zauważyć, że nie wszyscy studenci byli na tyle posażni, aby mogli kupić strój określony przepisami, dlatego chodzili w o wiele tańszym ubiorze świeckim. Nie do pominięcia jest jeden fakt: „i ubodzy i bogaci przekraczali ustawy o ubiorach – jedni z biedy, drudzy ze zbytku i elegancyi”. Nie pomagały liczne zakazy, upomnienia, sądy przed rektorem i kary pieniężne. Żakowska przekora, wyobraźnia i inwencja twórcza dawały o sobie znać na każdym kroku uniwersyteckiego życia.*
*Źródło: J. Ptaśnik, Obrazki z życia żaków krakowskich w XV i XVI wieku, Kraków 1900.
Co jeszcze zobaczyć w Krakowie?
Kraków oferuje znacznie więcej niż tylko znany wszystkim Wawel. Można tu zwiedzić zachowane fragmenty murów obronnych, a w ich sąsiedztwie znajduje się dom Jana Matejki. To miejsce, w którym można podejrzeć nie tylko sukcesy wielkiego malarza, ale i kulisy jego trudnego małżeństwa.
..Inne odwiedzone miejsca, znajdziesz na mojej mapie podróży.
