Kazimierz Dolny to jedno z najładniejszych, a może nawet najładniejsze Polskie miasteczko. Przyjeżdżając tu zobaczysz urokliwe, zabytkowe centrum otoczone wzgórzami i wąwozami, a także wiele autorskich galerii i przepływającą obok Wisłę.
Szczytowy okres rozwoju miejscowości przypada na XVI i XVII wiek. Kazimierz stał się wtedy ważnym ośrodkiem handlu zbożem, co przynosiło znaczne dochody miastu i jego mieszkańcom.
Spis treści:
Zwiedzanie Kazimierza Dolnego
Centrum Kazimierza Dolnego jest niewielkie, więc samo zwiedzanie nie będzie męczące. Koniecznie zaglądaj w zaułki i uliczki, ponieważ spojrzenie na ten sam fragment miasteczka z różnych perspektyw może być niezwykle interesujące. Nieco większym wyzwaniem będzie za to wejście na Górę Zamkową, Górę Trzech Krzyży lub spacer po wąwozach.
1. Rynek
> Zwiedzanie rozpocznij od rynku
Otoczony wzgórzami rynek jest niezwykle urokliwy i klimatyczny. Znajdują się na nim również dwie zabytkowe studnie.
Wśród zabudowy rynku najbardziej wyróżniają się XVII-wieczne kamienice dwóch braci: Mikołaja i Krzysztofa Przybyłów. Ich fasady ozdobiono płaskorzeźbami postaci ludzi i zwierząt oraz ornamentami roślinnymi, a ich zwieńczenie dopełniają piękne renesansowe attyki. Na fasadach wyróżniają się dwie duże płaskorzeźby: Mikołaj w stroju biskupim oraz Krzysztof z Dzieciątkiem Jezus na ramieniu.
Warto jednak pamiętać, że sporo budynków, wyglądających na zabytkowe, powstało po II wojnie światowej, jak na przykład pierzeja naprzeciwko kamienic Przybyłów. W czasie działań wojennych Kazimierz Dolny bardzo ucierpiał, a większość zabudowań została zniszczona. Tylko dzięki determinacji ówczesnych architektów udało się ocalić Rynek przed oszpeceniem go komunistycznymi budynkami.
2. Mały Rynek
> Zajrzyj do synagogi
Mały Rynek od zawsze funkcjonował jako plac targowy i tak jest również obecnie. Na przełomie XVI i XVII wieku powstała tu dzielnica żydowska, a wraz z nią sklepiki, warsztaty, stragany i synagoga. W czasie II wojny dzielnicę tę prawie całkowicie zniszczono. Obecnie można obejrzeć zrekonstruowane jatki oraz synagogę.
W Synagodze mieści się wystawa fotograficzna “Żydowski Kazimierz”, sklepik, kameralna kawiarenka “U Esterki” oraz pensjonat. Oprócz dużego wyboru książek można tu kupić płyty, kosmetyki z minerałami z Morza Martwego, biżuterię, różne napitki, takie jak wino izraelskie, a także pamiątki.
Sklepik, kawiarnia i wystawa w synagodze czynne codziennie od 10.00 – 18.00.
Bilet na wystawę “Żydowski Kazimierz”: 9 zł.
3. Kościół farny
> Zwróć uwagę na cenne organy
Kościół farny pw. św. Jana Chrzciciela i św. Bartłomieja Apostoła został wzniesiony w stylu renesansowym na początku XVII wieku, na ruinach wcześniejszej budowli.
Wśród jego wyposażenia unikalnym zabytkiem są prawdopodobnie najstarsze w Polsce oryginalne organy z 1620 roku, które nadal są użytkowane. Innym cennym elementem jest chrzcielnica wykonana we Florencji w 1587 roku.
Godziny otwarcia w sezonie letnim: dni powszednie 10.00-17.00; niedziele i święta 14.00-17.00.
Wstęp bezpłatny.
4. Zespół klasztorny o. Franciszkanów i Wietrzna Góra
> Wejdź na Wietrzną Górę, gdzie rozpoczęła się historia Kazimierza
Zespół klasztorny o. Franciszkanów powstał prawdopodobnie na wzgórzu zwanym Wietrzną Górą, gdzie już w XI wieku istniała osada. Z tą lokalizacją wiąże się też nazwa miasta: w 1181 roku książę Kazimierz Sprawiedliwy podarował osadę siostrom norbertankom z podkrakowskiego Zwierzyńca. Zakonnice, w podzięce za dar, nazwały osadę Kazimierz, a słowo Dolny dodano później.
Częścią klasztoru jest kościół pw. Zwiastowania NMP, ufundowany w XVI wieku przez rodzinę Przybyłów. Z dziedzińca kościoła roztacza się ładny widok na Kazimierz, choć nie jest on tak widowiskowy, jak ten z Góry Trzech Krzyży lub zamku.
Aby dotrzeć na Wietrzną Górę i do kościoła, musisz najpierw pokonać długi ciąg zadaszonych, drewnianych schodów.
5. Ulice i uliczki
> Wyrusz na spacer bez celu
Spacerując po Kazimierzu, nie pomiń ulicy Senatorskiej, przy której znajdują się XVII-wieczne kamienice: Celejowska i Biała. Oba budynki wybudowano w podobnym stylu do słynnych Kamienic Przybyłów, zlokalizowanych przy Rynku.
Podczas zwiedzania wchodź i zaglądaj w każdą uliczkę, która przyciągnie Twoją uwagę – zobaczysz drewniany dom, ukwiecone okno lub wejście do autorskiej galerii. Jako dodatkową atrakcję potraktuj potykanie się o “kocie łby”.
6. Zamek i baszta
> Zwiedź ruiny zamku i basztę
Najpierw, na przełomie XIII i XIV wieku, powstała obronna baszta (nazywana też Wieżą Łokietka). Jej wnętrze podzielone jest na pięć kondygnacji. Obecnie wieża ma około 20 metrów wysokości, jednak pierwotnie była wyższa i przykryta stożkowatym dachem. Podobno pełniła również funkcję rzeczonej latarnia oraz siedziby straży celnej.
Zamek wybudowano w XIV wieku, za panowania Kazimierza Wielkiego. Twierdza została zniszczona przez Szwedów, a kolejne lata zaniedbań spowodowały, że stał się ruiną.
Do dziś pozostały fragmenty murów i zejście do piwnicy. Największą atrakcją są widoki na Wisłę i miasteczko. Aby dotrzeć do oddalonej o około 200 metrów baszty, należy opuścić zamek i wspiąć się jeszcze wyżej.
Mury zamku oraz baszta widoczne są z prawie każdego miejsca w centrum. Aby do nich dotrzeć, należy skierować się w ulicę Zamkową, a następnie wejść schodami.
Godziny otwarcia w sezonie: pn.-pt. 10.15-18.00; sb.-nd. 10.15-20.00.
Wstęp: normalny 10 zł, ulgowy 7 zł. Bilet obejmuje wstęp na zamek i do baszty.
7. Góra Trzech Krzyży
> Obejrzyj najlepszą panoramę zabytkowego Kazimierza
Niedaleko zamku znajduje się Góra Trzech Krzyży. Umieszczenie krzyży nad miasteczkiem miało upamiętniać cudowne uleczenie mieszkańców z epidemii cholery, która wybuchła w XVIII wieku. Historia wzgórza sięga jednak wcześniejszych czasów, bo końca XVI wieku. Jest wielce prawdopodobne, że na wzgórzu, dawniej zwanym Górą Krzyżową, znajdowało się już wcześniej miejsce kultu.
Z Góry Trzech Krzyży, rozciąga się najpiękniejszy widok na Kazimierz i dolinę Wisły. Na górę można wejść dwiema drogami: jedna to schody, które mają początek tuż za Rynkiem, przy ulicy Zamkowej, a druga znajduje się wyżej i bliżej zamku. Najlepiej połączyć zwiedzanie zamku i Góry Trzech Krzyży, planując przejście w formie pętli.
Dla osób starszych lub mających problemy z chodzeniem wejście na szczyt może być uciążliwe, szczególnie ostatni odcinek po stromych i nierównych stopniach.
Wstęp: 5 zł. Kasa znajduje się na szczycie.
8. Cmentarz żydowski
> Zobacz pomnik z nagrobków
Historyczny cmentarz żydowski (kirkut, przy ul. Czerniawy, około 1,2 km od Rynku) funkcjonował od 1851 – 1939 r. W czasie II wojny Niemcy zniszczyli go doszczętnie, zabierając nagrobki i brukując nimi drogę do siedziby Gestapo, urządzonej na terenie klasztoru o. Franciszkanów. Zbezczeszczony kirkut wykorzystywali natomiast jako miejsce egzekucji ludności polskiej i żydowskiej. W latach 80. XX wieku z odzyskanych nagrobków postawiono tu pomnik w formie pękniętej ściany.
9. Stara Chata
> Zajrzyj do Starej Chaty
Mały, drewniany budynek zwany Starą Chatą (ul. Doły 22, w odległości 2 km od Rynku) jest zabytkiem klasy zerowej. Powstał na przełomie XVII i XVIII wieku. Budynek należał do bogatej rodziny Kobiałków i, co ciekawe, nie był ich domem mieszkalnym (mieszkali w nieistniejącym już dworze). Stara Chata prawdopodobnie służyła jako schronisko w pobliżu pszczelich uli.
Budynek znajduje się w rękach prywatnych, ale w sezonie letnim można zajrzeć do środka.
10. Wąwozy
> Przejdź się Wąwozem Korzeniowy Dół
Charakterystycznym elementem otaczającym miasteczko są wąwozy lessowe, które powstały w wyniku erozyjnego działania wody. Koniecznie wybierz się do jednego z nich.
Ja odwiedziłam tylko jeden, ale podobno najpiękniejszy – Wąwóz Korzeniowy Dół. I tak jak nazwa mówi, wiele tu wystających, poskręcanych korzeni drzew. Wejście do Wąwozu Korzeniowy Dół znajduje się przy ul. Doły, 2,5 km od Rynku. W pobliżu jest parking.
Wstęp: 3 zł za osobę; 5 zł za rodzinę z dziećmi;
11. Spichlerze
> Obejrzyj lub zamieszkaj w spichlerzu
Kiedy Kazimierz stawał się portem przeładunkowym zboża, wzdłuż nabrzeża Wisły wznoszono spichlerze. Łącznie w XVI i XVII wieku wybudowano ich aż sześćdziesiąt – zarówno drewnianych jak i murowanych. Do dnia dzisiejszego pozostało jedenaście. Nie stoją one przy samej rzece, ponieważ z czasem jej koryto zostało przesunięte.
Obecnie spichlerze pełnią różne funkcje: w jednym zorganizowano muzeum, a w kilku urządzono hotele. Warto zwróć uwagę na ładną architekturę i zdobienia tych historycznych budynków gospodarczych.
12. Bulwar Nadwiślański
> Przyjdź na bulwar o wschodzie lub zachodzie słońca
Bulwar Nadwiślański to piękne miejsce, z którego rozciągają się widoki na basztę, zamek i przede wszystkim na samą Wisłę. Warto przyjść tu po obejrzeniu miasteczka albo rano, kiedy Kazimierz budzi się ze snu.
Deptak ma 4 km długości, jest oświetlony i wyposażony w ławki. Wzdłuż bulwaru zlokalizowano kilka lokali gastronomicznych, a z przystani można popłynąć w rejs po Wiśle. Toaletę publiczną znajdziesz w miejscu, gdzie do bulwaru dochodzi ulica Senatorska.
Jak kogut został symbolem Kazimierza Dolnego
> Kup sobie koguta
Legenda o kogucie, symbolu Kazimierza Dolnego, związana jest z diabłem. No więc dawno temu diabeł przelatywał nad tym terenem i tak bardzo spodobał mu się malowniczy krajobraz, że postanowił zamieszkać w pobliskim wąwozie. Ponieważ czart lubił zajadać się lokalnym drobiem, wkrótce w miasteczku został tylko jeden stary kogut. Ptak, w panice, schował się przed diabłem w jaskini. Gdy tylko czart wyruszył na poszukiwania, zakonnicy pokropili jego kryjówkę święconą wodą. Nie mogąc znieść tego zapachu, diabeł uciekł z miasta. Uratowany kogut wyszedł z ukrycia i spacerował po Rynku. Odtąd zaczęto wypiekać koguty z ciasta przypominającego w smaku chałkę.
Gdzie kupić koguta? Na straganach lub w Piekarni Sarzyńskich (ul Nadrzeczna 6) która szczyci się ponad stuletnią tradycją.
Informacje praktyczne
Kazimierz Dolny jest częstym celem wyjazdów weekendowych, więc w sobotę czy niedzielę będzie raczej tłoczno. Jeśli chcesz zwiedzać w spokoju, przyjedź w tygodniu. Możesz wtedy przemierzać miasteczko bez tłoku i wejść do upatrzonej restauracji bez oczekiwania na wolny stolik. Owszem, wycieczki w tygodniu są, ale te dość szybko się przemieszczają i znikają.
Gdzie jeść? Wybór jest ogromny jak na tak małą miejscowość. Właściwie to miałam w ogóle pominąć ten punkt, bo cóż mogę powiedzieć po kilkudniowym pobycie. Jednak uznałam, że wymienię te lokale, które pozytywnie zapamiętałam i mogę polecić.
Restauracja Kwadrans (ul. Sadowa 7A). Lokal blisko rynku i bulwaru nad Wisłą. Wewnątrz niezbyt duży, natomiast na zewnątrz sporo stolików. Menu krótkie, ale zamówione dania smaczne. Ceny: np. stek z łososia z brokułami i dzikim ryżem 38,00 zł, roladki z kurczaka z ziołowymi kluseczkami 36,00 zł.
Restauracja Dębowa (Mały Rynek 4). Stoliki wewnątrz i na zewnątrz. Polecam ze względu na oferowane smaczne dania dnia w cenie 25,00 zł lub 27,00 zł w zależności od zestawu.
Pijalnia Czekolady E.Wedel (ul. Browarna 4). Czekolada do picia w różnych wersjach, a jeśli nie możesz się zdecydować zamów Trio czekolad: lekko gorzka, mleczna, biała. Pyszne desery nie tylko czekoladowe a także zestawy śniadaniowe. Strona www.
Mapa opisanych miejsc
Zobacz też
W pobliżu Kazimierza Dolnego warto zajrzeć do pałacu Czartoryskich w Puławach, a po drugiej stronie Wisły zwiedzić ruiny zamku w Janowcu. Jeśli będziesz podróżować po Polsce, koniecznie zajrzyj też do innych urokliwych małych miasteczek: takich jak Reszel na Warmii, Polanicę Zdrój w województwie dolnośląskim albo odwiedź zabytkową starówką Oświęcimia.
Jeśli lubisz małomiasteczkowe klimaty, zajrzyj pod #miasteczka polskie. Znajdziesz tam więcej interesujących małych miejscowości.
Inne miejsca które odwiedziłam zobacz na mapie.
