Grodków miejsce nieoczywiste ale z długą historią. Kim był Józef Elsner pochodzący z Grodkowa? I bajka (nie bajka, prawda) o “śląskim Kopciuszku“, który zamieszkał w Kopicach. To miejsca na jednodniową wycieczkę.

Spis treści:

Niewielka miejscowość Grodków to siedziba gminy w powiecie brzeskim, województwo opolskie. W mieście częściowo zachowała się starówka oraz mury obronne.

Pałac w Kopicach położony jest w odległości 8 km od Grodkowa. Obiekt jest ruiną lecz w miarę dobrze zachowane ściany zewnętrzne świadczą o kiedyś wspaniałej budowli.

Zobaczenie obu miejsc nie zajmie dużo czasu, więc można połączyć je w jedną wycieczkę.

Grodków

Grodków prawa miejskie uzyskał w 1268 r. Na przestrzeni lat znajdował się pod panowaniem Piastów, w granicach księstwa nyskiego, później stacjonował tu pruski garnizon. Miasta nie ominęło nic co niosły kolejne wieki – wojny, pożary, epidemie.

Największy jego rozwój odnotowano od drugiej połowie XIX w. Powstała fabryka zabawek, browar, teatr, wzniesiono kilka budynków publicznych (szkoła, poczta, szpital) a także prywatnych domów i willi. Niestety w czasie II wojny przechodził tu front wojenny w wyniku czego miasto zostało zniszczone w ponad 60%.

Więcej na temat historii przeczytasz na stronie Gminy Grodków.

Rynek

Zwiedzanie Grodkowa zaczynam od rynku, który jak na niedużą miejscowość, jest całkiem spory. Pośrodku znajduje się ratusz z XIX w., najładniejszy i najbardziej okazały zabytek w mieście. Najstarszą częścią ratusza jest wieża ocalała z wcześniejszego budynku. Obecnie w obiekcie znajduje się m.in. Urząd Stanu Cywilnego.

Przed ratuszem, w wyeksponowanym miejscu, ustawiono pomnik Józefa Elsnera – słynnego kompozytora, o którym więcej poniżej. Obok znajdują się dwie Zaczytane Ławki czyli ławki w formie otwartej książki promujące czytelnictwo. Na ławkowych stronach widnieje wizerunek ratusza i rynku z początku XX w.

Rynek otaczają zabytkowe kamienice oraz współczesne bloki.

Spaceruję uliczkami gdzie odnajduję wiele zabytkowych budynków. Sporo domów wygląda na trochę zaniedbanych, a ich elewacje poszarzały z biegiem lat. Miłym akcentem jest zamieniona w deptak ulica Warszawska, przynajmniej tu można spokojnie spojrzeć w jedną stronę na Bramę Ziębicką, a w drugą na ratusz.

Przy Warszawskiej znajduje się też kościół św. Michała Archanioła.

Kościół św. Michała Archanioła

Kościół św. Michała Archanioła wybudowano w XIII w. Po zniszczeniach dokonanych przez działania wojenne i pożary świątynię przebudowano w XVII wieku. Jej najstarszą częścią jest XIII-wieczne prezbiterium ocalałe z pierwotnego kościoła.

Ruiny kościoła ewangelickiego

Kieruję się na ulicę Chopina, tam znajdują się ruiny kościoła ewangelickiego z XIX wieku. Jeszcze przez krótki czas po II wojnie odbywały się tu nabożeństwa. Jednak ze względu na malejącą liczbę wiernych zaprzestano odprawiania nabożeństw. Od tego czasu budowla popada w ruinę – brak dachu, szyb w oknach, zamurowane wejścia.

Mury miejskie

Pierwsze mury wzniesiono w XIII w. za panowania księcia świdnickiego Bolka I, później otoczono je fosą. Obecnie fosa jest zasypana a w jej miejscu utworzono pas zieleni.

Do naszych czasów zachował się fragment obwarowań wraz z Bramą Ziębicką i Lewińską oraz Basztą Więzienną.

Idę chodnikiem wzdłuż murów, mając po drugiej stronie nieciekawe bloki. Zachowane fortyfikacje w większości są dosyć niskie i na pewno w średniowieczu nie spełniłyby swojej roli. Najbardziej oddające rzeczywistą ich wysokość znajdują się około Baszty Więziennej.

Kim był Józef Elsner

Józef Elsner – kompozytor, nauczyciel Fryderyka Chopina – urodził się w Grodkowie w 1769 r. w domu przy Bramie Lewińskiej (ul. Elsnera 8). Współcześnie na budynku umieszczono tablicę pamiątkową.

Jako kilkuletni chłopiec zaczął uczęszczać do szkoły przy kościele parafialnym. Już wtedy zauważono jego niezwykłą muzykalność i piękny głos – wykonywał partie solowe w kościelnym chórze. W wieku 11 lat Józef przenosi się do Wrocławia i tam kontynuuje naukę, śpiewa i uczy się gry na skrzypcach i klawikordzie. Tu też powstają pierwsze kompozycje. Kiedy miał 13 lat, pierwszy raz publicznie na nabożeństwie została zaprezentowana jego kompozycja.

Następnych kilka lat to poszukiwanie swojej życiowej drogi. Jedzie na nauki do Wiednia a później do Brna. Nadal rozwijał swój talent muzyczny, ale również podejmuje studia teologiczne, medyczne, których nie kończy. Aby zarobić na swoje utrzymanie udzielał lekcji muzyki i pracuje w orkiestrze teatralnej.

Kolejnym etapem jest Lwów, gdzie objął stanowisko kapelmistrza w teatrze. Tu też wystawił swoje dwie pierwsze opery, a także zainteresował się polską muzyką ludową, której brzmienie wplata w swoje kompozycje.

Elsner w wieku 30 lat przenosi się do Warszawy aby objąć stanowisko dyrektora muzyki w Teatrze Narodowym. Równocześnie podejmuje działalność wydawniczą. W czasopismach publikuje utwory wokalne i instrumentalne, artykuły dotyczące historii muzyki. Przyczynia się do powstania pierwszej w Polsce szkoły muzycznej. Najpierw jest to dwuletnia elementarna szkoła muzyczna. W 1826 r. powstała Szkoła Główna Muzyki, gdzie jest jednym z wykładowców. Uczniem tejże szkoły został Fryderyk Chopin a kiedy ją ukończył ocena Elsnera brzmiała: “szczególna zdatność, geniusz muzyczny”. Józef Elsner zmarł w 1854 r. i jest pochowany na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie.

Z bardziej szczegółową biografią Józefa Elsnera możesz zapoznać się na stronie biblioteki w Grodkowie.

Pałac w Kopicach

Pałac w Kopicach, położony jest 8 kilometrów od Grodkowa. Wygląda jak z bajki, tak jak bajkowa wydaje się historia “śląskiego Kopciuszka“. Nawet teraz, opuszczony, zdewastowany i pozbawiony dachu robi duże wrażenie. Został przebudowany w drugiej połowie XIX w. Wraz z nim powstał piękny kwiatowy ogród, park krajobrazowy, ogród warzywny, folwark, a w jego otoczeniu zlokalizowanych jest 10 stawów. W pobliżu, przy kościele, znajduje się niedawno odnowione mauzoleum rodziny Schaffgotsch, ostatnich właścicieli pałacu

Nie ma możliwości wejścia na teren obiektu.

Od 2022 r. pałac ma nowego właściciela. Pozostaje życzyć wytrwałości w przywróceniu blasku temu pięknemu zabytkowi.

Historia “śląskiego Kopciuszka”

Joanna i jej mąż Hans byli właścicielami pałacu w Kopicach, którzy przebudowali obiekt, zamieniając go w bajkową rezydencję. Ale zanim tu osiadła, jej losy potoczyły się niczym bajkowego Kopciuszka.

Joanna Gryczik urodziła się w 1842 r. w Porembie obecnie dzielnicy Zabrza (woj. śląskie) w biednej rodzinie. Jej ojciec był robotnikiem w kopalni cynku. Kiedy Joanna miała 4 lata zmarł jej ojciec, a matka będąc w wyjątkowo trudnej sytuacji oddała ją na wychowanie znajomej pracującej jako służąca u Karola Goduli (przedsiębiorca związany z górnictwem). Dwa lata później zmarł Karol Godula (nigdy się nie ożenił, nie miał dzieci). Okazało się, że całą fortunę (jedna z największych w dziejach Górnego Śląska) odziedziczyła 6-letnia Joanna.

Przemysłowiec ustanawia też opiekunów do czasu osiągnięcia przez Joannę pełnoletności. Dziewczynka zostaje wywieziona na naukę do klasztoru Urszulanek we Wrocławiu. W wieku 16 lat, po wcześniejszej nobilitacji i nadaniu szlacheckiego tytułu, wychodzi za mąż za hrabiego Hansa Ulricha Schaffgotscha. Dziwne to było małżeństwo jak na tamte czasy. On zubożały arystokrata z koligacjami z europejskimi dynastiami, ona bardzo bogata pochodząca z robotniczej rodziny. Wtedy też opiekunowie Joanny kupują dla małżonków majątek w Kopicach, który po przebudowie staje się rodzinną siedzibą Joanny i Hansa. Małżeństwo było udane, mieli czworo dzieci.

Joanna świetnie radziła sobie z zarządzaniem swoim majątkiem, a należące do niej kopalnie przynosiły spore zyski. Ponadto małżeństwo angażowało się w działalność charytatywną, byli fundatorami szkół, kościołów, szpitali.

*wikipedia

Gdzie dalej?

Ponieważ to kraina zamków i pałaców odwiedź Ząbkowice Śląskie a w nim Pałac Marianny Orańskiej oraz zamek w Niemodlinie. A jeśli lubisz nieoczywiste miejsca zajrzyj do Niemczy.

Inne miejsca które odwiedziłam zobacz na mapie.