Czechowice-Dziedzice kojarzą Ci się wyłącznie z kopalnią, rafinerią czy słynnymi zapałkami? To wszystko prawda, ale… Choć miasto pod obecną nazwą widnieje na mapie województwa śląskiego dopiero od 1958 roku, jego historia sięga XV wieku, a na obecnym terenie istniały trzy wsie: Czechowice, Dziedzice oraz Żebracz. Z dawnych czasów pozostało niewiele, ale spacer doliną potoku Czechowickiego oraz spojrzenie na pałac może być przyjemnym pomysłem na wycieczkę.
Spis treści:
Czy warto odwiedzić Czechowice-Dziedzice?
Wielokrotnie przejeżdżałam przez Czechowice-Dziedzice drogą krajową nr 1, kierując się w stronę Beskidów. Tym razem postanowiliśmy jednak zboczyć z trasy i zrobić w mieście krótki przystanek. Naszym celem nie było typowe centrum z urzędami i dworcem, lecz spokojniejsza okolica Pałacu Kotulińskich.
Warto pamiętać, że Czechowice-Dziedzice to dość rozległe miasto – centrum i rejon pałacu dzieli dystans ponad 3 kilometrów.
Pałac Kotulińskich
Historię tego miejsca zapoczątkował w XVIII wieku hrabia Franciszek Karol Kotuliński. Kolejni właściciele dbali o rezydencję, upiększając budynek oraz zakładając wokół niego ogród i sad owocowy. Jeszcze do niedawna pałac funkcjonował jako hotel i restauracja.
Niestety, obecnie budynek można podziwiać jedynie zza ogrodzenia. Podczas naszej wizyty brama była zamknięta, a wizytówka w Google Maps informuje, że miejsce jest „zamknięte na stałe”. Strona internetowa obiektu również przestała działać. Wielka szkoda, bo architektura pałacu wciąż przyciąga wzrok i ma w sobie ogromny potencjał.
Spacer Doliną Potoku Czechowickiego
Dolina Potoku Czechowickiego to malowniczy teren rekreacyjny, który przyciąga spacerowiczów swoimi ścieżkami edukacyjnymi pośród zieleni.
Relaks i edukacja na świeżym powietrzu
Tuż obok pałacu, po drugiej stronie ulicy Mikołaja Kopernika, rozciąga się Dolina Potoku Czechowickiego. Pierwszym elementem, który od razu rzuca się w oczy, jest solidna wieża widokowa. Warto na na nią wejść – to właśnie z jej tarasu najlepiej widać Pałac Kotulińskich oraz zagospodarowany teren spacerowy.
Tuż przy wieży zrekonstruowano fragment ściany dawnego dworu Wilczków. Zanim powstał pałac, budynek ten pełnił funkcje mieszkalne, by później służyć jako spichlerz. Tuż obok wzniesiono nowoczesny budynek Centrum Edukacji Ekologicznej, w którym odbywają się warsztaty i zajęcia z zakresu przyrody.
Zabytki w skali mikro: wyjątkowe miniatury
Schodząc w dół, bezpośrednio nad brzeg Potoku Czechowickiego, natrafim na miniatury trzech lokalnych zapór wodnych: w Wapienicy, Goczałkowicach oraz Czańcu. To świetny sposób na poznanie architektury hydrotechnicznej regionu w pigułce.
Starano się zadbać o detale. Przykładowo, przy makiecie zapory w Czańcu ustawiono tablicę informacyjną z ponumerowanymi punktami. Te same oznaczenia odnajdziemy bezpośrednio na modelu, co pozwala szybko zrozumieć, jak działają poszczególne elementy tej konstrukcji. To dobra lekcja inżynierii pod gołym niebem.
Dolina Jaskrów – dla miłośników przyrody
Idąc dalej, natrafiamy na kolejny ciekawy punkt – malowniczą ścieżkę na palach. Drewniana kładka wije się przez Dolinę Jaskrów, prowadząc nas prosto do altany. To miejsce chroni cenny przyrodniczo łęg olszowo-jesionowy, a swoją nazwę zawdzięcza rzadkiemu gatunkowi jaskra, który tu występuje.
Choć w marcu okiem „nie-botanika” trudno jeszcze dostrzec budzącą się do życia roślinność, sama konstrukcja kładki jest atrakcją. Spacer nad mokradłami, w otoczeniu drzew niesie w sobie spokój i urok. To najbardziej fotogeniczny odcinek całej trasy.
Zabytkowy kościół św. Katarzyny
Górujący nad okolicą i widoczny z niemal każdego punktu doliny, kościół św. Katarzyny to najstarszy zabytek w Czechowicach-Dziedzicach. Świątynia została ufundowana na początku XVIII wieku przez Franciszka Karola Kotulińskiego, tego samego, który wzniósł sąsiedni pałac.
Ważnym szczegółem, jest fakt, że kościół ten stanowi dobry przykład baroku klasycznego, a jego architektura miała podkreślać status i prestiż ówczesnych właścicieli dóbr czechowickich.
Podsumowanie: czy to przystanek idealny?
Podczas mojej wizyty udało mi się zobaczyć najciekawszy fragment doliny, jednak cały zagospodarowany teren jest znacznie większy – szczegółowe mapy i możliwości spacerowe można sprawdzić na stronie Centrum Edukacji Ekologicznej.
Czechowice-Dziedzice raczej nie staną się celem jednodniowej wycieczki. To raczej miejsce na przystanek w podróży lub atrakcja dla okolicznych mieszkańców, gdzie można spędzić kilka przyjemnych godzin. Warto wiedzieć, że przemiana tego miejsca została ukończona w 2020 roku i tam, gdzie kiedyś straszyły krzaki i śmieci, dziś mamy nowoczesną, estetyczną przestrzeń do relaksu.
Jak dojechać? (wskazówki praktyczne)
Czechowice-Dziedzice leżą bezpośrednio przy drodze krajowej nr 1, na trasie między Pszczyną a Bielskiem-Białą. Aby uniknąć niepotrzebnych pomyłek, nawigację najlepiej ustawić bezpośrednio na adres Centrum Edukacji Ekologicznej przy ulicy Hrabiego Kotulińskiego 2. Na miejscu, tuż obok budynku, znajduje się wygodny parking, z którego od razu można wejść na spacerowe alejki Doliny Potoku Czechowickiego.
Atrakcje w okolicy
Jeśli po spacerze w Czechowicach-Dziedzicach poczujecie niedosyt natury, koniecznie zajrzyj do pobliskich Goczałkowic, gdzie zachwycają słynne Ogrody Kapias, lub do Pisarzowic z Ogrodem Japońskim. Dla miłośników historii i literatury ciekawym kierunkiem będą pobliskie Górki Wielkie – to tam znajduje się Muzeum Zofii Kossak-Szczuckiej oraz pozostałości stanicy harcerskiej.
Inne miejsca, które odwiedziłam zobacz na mapie.
