Gniezno to podróż do miejsca, gdzie narodziła się nasza państwowość. Miasto jest malowniczo położone nad jeziorem. Aby poczuć ducha Piastów, odwiedziłam Wzgórze Lecha, pospacerowałam po Starówce, przywitałam się z wieloma królikami i obejrzałam cenne artefakty w muzeach. A w przerwie zwiedzania wypiłam pyszne smoothie.
Spis treści:
Gniezno to pierwsza stolica i jedno z najstarszych miast Polski. Choć burzliwe dzieje, liczne wojny i pożary odcisnęły swoje piętno, sprawiając, że niewiele materialnie przetrwało z czasów piastowskiej świetności, historia tego miejsca sięga naprawdę daleko.
Pierwsza osada powstała tu na przełomie VIII i IX wieku. Później znajdował się tu potężny gród otoczony trzema podgrodziami, w obrębie którego wznosił się książęcy zamek. Miasto jest malowniczo położone nad trzema jeziorami, z których jezioro Jelonek znajduje się tuż przy samym centrum.
Gniezno bez pośpiechu
Katedra i skarby Wzgórza Lecha
Moje zwiedzanie rozpoczynam od Wzgórza Lecha, gdzie najważniejszym zabytkiem jest Bazylika Archikatedralna Wniebowzięcia NMP. Obecna, imponująca gotycka świątynia została wzniesiona w połowie XIV wieku, zastępując wcześniejszą, romańską budowlę. Ślady tamtego kościoła oraz dawnej historii Gniezna zobaczyłam, schodząc do katedralnych podziemi. To właśnie w tej świątyni koronowano pięciu pierwszych królów Polski, co czyni ją bardzo ważnym miejscem dla naszej państwowości.
Prawdziwą perłą, która przyciąga uwagę turystów, są słynne Drzwi Gnieźnieńskie, znajdujące się w południowej nawie Katedry. Odlane z brązu, powstały około 1175 roku (najprawdopodobniej na zlecenie Mieszka III Starego). To jeden z najcenniejszych zabytków sztuki romańskiej. Na osiemnastu kwaterach obu skrzydeł przedstawiono sceny z życia i męczeńskiej śmierci św. Wojciecha – to prawdziwy epos w metalu.
Chociaż wstęp do katedry jest darmowy, dostęp do samych Drzwi jest biletowany. Jeśli chcesz je obejrzeć szczegółowo i w spokoju, wierna replika oraz dokładny opis czekają w Muzeum Archidiecezji Gnieźnieńskiej.
W centralnym punkcie prezbiterium znajduje się srebrny relikwiarz w kształcie trumny, ozdobiony baldachimem. Właśnie tutaj spoczywają szczątki św. Wojciecha, którego męczeństwo i postać są związane z Gnieznem.
Święty Wojciech (Wojciech Sławnikowic), urodzony w Czechach około 956 roku w możnym rodzie Sławnikowiców, studiował w Magdeburgu, a w 983 roku został biskupem Pragi. Z powodu zapału reformatorskiego i konfliktów z możnymi dwukrotnie opuszczał stolicę, udając się do klasztoru w Rzymie. Po rezygnacji z biskupstwa, wyruszył na misję chrystianizacyjną do pogańskich Prus, wspierany przez księcia Bolesława Chrobrego. 23 kwietnia 997 roku poniósł śmierć męczeńską, a Bolesław wykupił jego ciało i złożył je w Gnieźnie. Szybka kanonizacja w 999 roku i Zjazd Gnieźnieński w 1000 roku uczyniły go kluczowym patronem Polski i wzmocniły pozycję naszego państwa.
Na stronie wikipedii możesz zapoznać się z bardziej szczegółowym życiorysem św. Wojciecha.
W nawach bocznych katedry oglądam czternaście kaplic kryjących nagrobki arcybiskupów gnieźnieńskich. Szczególną uwagę zwracam na cenne płyty nagrobne. Jedna z nich jest dziełem Wita Stwosza – nagrobek prymasa Zbigniewa Oleśnickiego.
Tuż obok Katedry, na Wzgórzu Lecha, warto odwiedzić Kościół św. Jerzego. Ta romańska budowla, której historia sięga XII-XIII wieku, stoi prawdopodobnie w miejscu, gdzie niegdyś znajdował się książęcy zamek.
Muzeum Archidiecezji Gnieźnieńskiej
W Muzeum Archidiecezji Gnieźnieńskiej, czeka na zwiedzających prawdziwy skarbiec sztuki sakralnej i bezcennych dokumentów. Ekspozycja obejmuje bogaty zbiór rzeźb, zabytkowe kielichy (w tym kielich św. Wojciecha i kielich Dąbrówki) oraz wyjątkową kolekcję portretów trumiennych.
Wielką wartość dla historii i kultury polskiej stanowią zgromadzone tu starodruki i rękopisy, m.in. słynną Bullę Gnieźnieńską papieża Innocentego II z 1136 roku, dokument, który potwierdził suwerenność kościelną.
Godziny otwarcia: pn.-sb. 9.00 – 16.00/17.00; niedziela nieczynne.
Bilet-karnet: normalny 42 zł, ulgowy33 zł;
Karnet obejmuje: Drzwi Gnieźnieńskie, podziemia, wieża, muzeum, wnętrze Katedry + audio-guide; można kupić bilet tylko na wybrane atrakcje.
Szczegóły sprawdź na www.wzgorzelecha.pl
Rynek i tropienie królików
Gniezno to nie tylko historyczne Wzgórze Lecha ale również przyjemna Starówka. Centralnym punktem jest Rynek, który otaczają odrestaurowane kamienice. To idealne miejsce na chwilę odpoczynku i podziwianie miejskiej architektury. Od Katedry przez Rynek i dalej do ulicy Lubieńskiego ciągnie się deptak, przy którym jest wiele restauracji i kawiarni.
Nie mogę pominąć innych świątyń. Obowiązkowym punktem jest Kościół św. Jana Chrzciciela. Ta gotycka budowla, pochodząca z końca XIII wieku, kryje w swoim wnętrzu niezwykłą atrakcję: unikatową polichromię z połowy XIV wieku. To średniowieczne malarstwo ścienne przenosi mnie wprost do czasów piastowskich. Oglądam też barokowy Kościół Franciszkanów oraz klasztorny Kościół Świętej Trójcy.
Charakterystycznym elementem gnieźnieńskiej Starówki są pomniki królów związanych z miastem. Spacerując, natykam się na majestatyczne postacie władców, w tym Bolesława Chrobrego, Bolesława Śmiałego. Ponadto po starówce “rozbiegły się” figurki królików, które mają w zabawny sposób promować historię miasta.
Odpoczynek nad wodą
Na przyjemny spacer i chwilę oddechu od zwiedzania udaję się nad jezioro Jelonek, położone tuż obok Starego Miasta. Akwen otacza Park Piastowski. To dobre miejsce na kontemplację nad wodą z widokiem na historyczną część miasta.
Następnie wchodzę na wzgórze, gdzie stoi pomnik dwóch pierwszych władców Polski: Mieszka I i Bolesława Chrobrego. Stąd zmierzam do Muzeum Początków Państwa Polskiego.
Muzeum Początków Państwa Polskiego
Muzeum Początków Państwa Polskiego położone jest na wzniesieniu po drugiej stronie jeziora Jelonek względem Starówki. Najpierw wchodzę do ogromnego, przeszklonego holu, na końcu którego znajdują się kasy i sklep z pamiątkami.
Właściwa ekspozycja w muzeum to fascynująca podróż przez okres kształtowania się polskiej państwowości. Oglądam tu cenne eksponaty archeologiczne i historyczne, w tym między innymi średniowieczne obrazy oraz unikatowe kafle piecowe z XV wieku odnalezione podczas wykopalisk na Wzgórzu Lecha. To obowiązkowy punkt dla mnie i dla każdego, kto chce zrozumieć, jak rodziło się polskie państwo.
Godziny otwarcia: codziennie od 9.00 – 16.00
Bilety: normalny 20 zł, ulgowy 16 zł; niedziela bezpłatnie.
I to właściwie wszystkie najważniejsze miejsca w Gnieźnie. Miasto pozostawiło we mnie bardzo pozytywne wrażenia. Z jednej strony, jest to świetna lekcja historii, z drugiej – oferuje wiele terenów na przyjemny spacer i odpoczynek.
Gdzie dalej?
Odwiedź Kalisz, miasto, które według niektórych badaczy jest jednym z miejsc, gdzie należy szukać historycznych źródeł Polski. Następnie udaj się do Poznania na Ostrów Tumski – kolebkę polskiej państwowości. Znajdziesz tam wspaniałe zabytki (jak Katedra Poznańska) oraz multimedialną ekspozycję (Brama Poznania ICHOT) dotyczącą kształtowania się narodu i kraju. Nie zapomnij o Ostrowie Lednickim gdzie odkryto ruiny siedziby księcia Mieszka I. Będąc w województwie pomorskim, zajrzyj do Muzeum Hymnu Narodowego w Będominie.
Aby odetchnąć wśród przyrody, wybierz się do Sierakowskiego Parku Krajobrazowego. To świetne miejsce na wyciszenie i podziwianie uroków Pojezierza Wielkopolskiego.
Inne miejsca, które odwiedziłam zobacz na mapie.
