Muzeum Hymnu Narodowego w Będominie to wyjątkowa instytucja, o której istnieniu wciąż wie niewiele osób. Zdecydowanie warto bliżej poznać historię „Mazurka Dąbrowskiego”. To miejsce o naszych narodowych symbolach, które każdy powinien odwiedzić.
Spis treści:
Dopiero niedawno dowiedziałam się, że takie muzeum istnieje. A że przejeżdżałam przez Kaszuby, nadarzyła się okazja odwiedzenia placówki.
Lokalizacja: Gdzie szukać muzeum?
Muzeum Hymnu Narodowego jest oddziałem Muzeum Narodowego w Gdańsku. Znajduje się w niewielkiej wsi Będomin, w powiecie kościerskim, województwo pomorskie. Mniej więcej w połowie drogi między Kościerzyną a miejscowością Nowa Karczma.
Historia: Dlaczego Będomin?
Muzeum ulokowano w dworze szlacheckim, należącym w latach 1740 – 1785 do rodziny Wybickich. To tutaj urodził się Józef Wybicki, twórca “Mazurka Dąbrowskiego”, późniejszego hymnu państwowego Polski.
W 1978 roku zakończono tu prace renowacyjne. Choć w dworku ponoć przywrócono wygląd z II połowy XVIII wieku, osobiście wnętrza wydały mi się dosyć nowoczesne. Niezależnie od moich wrażeń estetycznych, w momencie otwarcia było to pierwsze na świecie Muzeum Hymnu Narodowego.
Jak powstał nasz hymn narodowy?
“Pieśń Legionów Polskich we Włoszech” została napisana przez Józefa Wybickiego w lipcu 1797 roku we włoskim miasteczku Reggio’nell Emilia. Utwór szybko zyskał popularność, a zwany był później “Mazurkiem Dąbrowskiego” na cześć generała Jana Henryka Dąbrowskiego, przyjaciela Wybickiego i twórcy Legionów Polskich.
Gen. Dąbrowski napisał do Wybickiego z Bolonii:
Żołnierze do Twojej pieśni nabierają coraz więcej gustu i my ją sobie często nucimy z winnym szacunkiem dla autora.
Przez wiele lat utwór funkcjonował jako pieść patriotyczna, będąc wielokrotnie zmieniany, adaptowany a nawet cenzurowany. W muzeum można zobaczyć różne wersje i przeróbki tego tekstu.
Dopiero 130 lat po jego napisaniu utwór stał się oficjalnym hymnem Polski. Dokładnie 26 lutego 1927 roku Ministerstwo Spraw Wewnętrznych RP ogłosiło “Mazurek Dąbrowskiego” oficjalnym hymnem państwowym.
Co zobaczysz na miejscu?
Wjeżdżając na duży teren muzeum, pierwsze, co zwraca uwagę, to wielki, zardzewiały orzeł. Ta intrygująca instalacja ma ciekawą historię: jak głosi tabliczka, wykonano ją w 2013 roku ze stalowej konstrukcji, a skrzydła orła powstały z 248 kos. Nowy orzeł musiał błyszczeć jak kosa naostrzona przez mojego dziadka.
W muzeum zgromadzono pamiątki po Józefie Wybickim i innych postaciach z jego epoki. Można zobaczyć dokumenty dotyczące historii “Mazurka Dąbrowskiego”.
O twórcy hymnu
Józef Rufin Wybicki herbu Rogala urodził się 29 września 1747 r. w Będominie w rodzinie średniozamożnej szlachty kaszubskiej. W wieku 8 lat rozpoczął naukę w Kolegium Jezuickim w Starych Szkotach (blisko Gdańska). W wieku 20 lat został posłem ziemi pomorskiej. Związał się z Konfederacją Barską i jako jej emisariusz przebywał na dworze wiedeńskim i berlińskim. W 1771 r. wyjechał do Holandii i na Uniwersytecie w Leydzie studiował prawo i ekonomię. Powrócił do kraju po I rozbiorze Polski. Brał udział w powstaniu wielkopolskim, współtworzył Legiony Polskie we Włoszech, brał udział w wojnach napoleońskich. W 1807 r. przyczynił się do utworzenia Księstwa Warszawskiego a następnie Królestwa Polskiego. Zmarł w swoim majątku w Manieczkach 10 marca 1822 r.
Józef Wybicki miał dwie żony. Pierwsza zmarła tuż przed połogiem. Z drugą miał trójkę dzieci.
Dokładniejszy życiorys oraz działalność polityczną Józefa Wybickiego możesz poznać tutaj.
Sam dworek wyposażono w przedmioty z XVIII i początku XIX wieku. W zbiorach znajdują się meble, obrazy, dywany i broń. Dla mnie osobiście ciekawostką była biżuteria patriotyczna oraz kartki pocztowe z orłem.
Najcenniejszą częścią kolekcją są muzykalia patriotyczne. W zbiorze znajdują się śpiewniki i nuty polskich pieśni. Zobaczymy tu m.in. nuty i tekst “Mazurka Dąbrowskiego” wydane w Paryżu w 1826 roku, zarówno w języku polskim jak i francuskim. Ponadto wystawiono różne wersje “Mazurka…” powstające w XIX wieku, a także pozytywki i płyty gramofonowe z nagraniami polskich pieśni.
Godziny otwarcia wieży: wt.-sb. 9.00-16.00, nd. i święta 10.00-16.00.
Wstęp: bilet normalny 15 zł, ulgowy 8 zł; sobota bezpłatnie.
Gdzie pojechać dalej?
Jeśli kontynuujesz zwiedzanie Pomorza i Kaszub, koniecznie zdobądź Wieżycę – najwyższy szczyt województwa pomorskiego. Warto też odwiedzić pobliski Pelplin, gdzie w Muzeum Diecezjalnym przechowywana jest niezwykle cenna księga Gutenberga. Następnie możesz ruszyć nad morze, na przykład do Władysławowa, w którego okolicy również znajdziesz wiele atrakcji. Jeśli zaś interesują cię początki państwowości polskiej, dobrym kierunkiem będzie Gniezno oraz Kalisz.
Inne miejsca, które odwiedziłam, znajdziesz na mojej mapie podróży.
