Minęło sporo lat, odkąd po raz pierwszy odwiedziłam Zamek Rabsztyn. Przyjechałam tu ponownie, aby zobaczyć jak miejsce zmieniło się po rewitalizacji. Piękne widoki z wieży zamkowej i tragiczna historia dawnego mieszkańca Chaty Kocjana sprawiły, że wycieczka była bardzo udana.

Spis treści:

Zamek Rabsztyn znajduje się 3 km od Olkusza, na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej. Wchodzi w skład systemu średniowiecznych warowni, tzw. Orlich Gniazd.

Zwiedzanie zamku Rabsztyn i jego historia w pigułce

Nieco historii

Murowany Zamek w Rabsztynie powstał w XIII wieku w miejscu wcześniejszej, drewnianej warowni. Rozbudowę istniejącego obiektu przypisuje się królowi Kazimierzowi Wielkiemu, który dbał o umocnienie granic królestwa. Przez kolejne wieki zamek pełnił ważną funkcję polityczną i gospodarczą jako siedziba starostwa rabsztyńskiego.

Niestety, w XVII wieku podczas potopu szwedzkiego, wycofujące się wojska najeźdźcy spaliły i częściowo wysadziły twierdzę, obracając ją w ruinę. Zamku nigdy już w pełni nie odbudowano. Przez pewien czas część ocalałych pomieszczeń przy bramie służyła jeszcze jako mieszkanie dla lokalnego podstarościego, ale z czasem obiekt całkowicie opustoszał i popadł w ruinę.

Ciekawostka: Rabsztyn był jednym z miejsc (inne to Warszawa i Kraków) w Rzeczypospolitej, gdzie król Stefan Batory trzymał lwy. Zwierzęta trafiały tu jako dary dyplomatyczne lub były sprowadzone na polecenie władcy.

Zwiedzanie zamku

Ruiny zamku Rabsztyn położone są na wzgórzu, dlatego warownię widać już z odległości. Od parkingu dzieli mnie niecałe 500 metrów przyjemnego spaceru. Szeroka, łagodnie wznosząca się trasa prowadzi przez drewnianą kładkę, a następnie ścieżką wprost do… kasy biletowej .

W pomieszczeniu, gdzie kupuję bilet, można nabyć również pamiątki. Tutaj też znajduje się przyjemna kawiarenka oraz toalety. Stąd schodami wychodzę na dziedziniec, na którym stoi makieta zamku z czasów jego największej świetności. Wokół podziwiać można solidnie zabezpieczone mury oraz ich niższe fragmenty, wyznaczające części mieszkalne i baszty.

Dla mnie najciekawsze okazały się widoki z wieży zamkowej. Na jej szczyt prowadzą metalowe schody, zamontowane w większości po zewnętrznej stronie wieży. Panorama rozpościera się we wszystkich kierunkach: na pobliskie zabudowania oraz na łagodne wzgórza Jury Krakowsko-Częstochowskiej. Ładnie prezentuje się stąd także teren otaczający ruiny: duża wykoszona łąka z placem zabaw oraz wygodna ścieżka dla pieszych, którą przebiega czerwony szlak turystyczny, zwany Szlakiem Orlich Gniazd.

Na terenie zamku umieszczono tablice informacyjne oraz archiwalne zdjęcia pokazujące, jak obiekt wyglądał przed remontem. Obecnie trwają jeszcze prace przy pomieszczeniach zamkowych.

Chata Antoniego Kocjana

U podnóża wzgórza zamkowego (blisko parkingu) ustawiono drewniany dom wybudowany w 1862 roku. To dom rodzinny Antoniego Kocjana, który został przewieziony w to miejsce ze wsi Skalskie (obecnie dzielnica Olkusza). Wewnątrz urządzono wystawę poświęconą słynnemu konstruktorowi oraz niewielką ekspozycję etnograficzną z dawnymi sprzętami gospodarstwa domowego.

Dla mnie dużym plusem były opisy pod eksponatami – choć wiele tradycyjnych narzędzi potrafię rozpoznać, to na przykład dawnej, ręcznej maszynki do lodów z pewnością bym nie odgadła. Tutaj jednak największe wrażenie zrobiła na mnie niezwykła historia Antoniego Kocjana, przedstawiona w wyświetlanym na miejscu filmie dokumentalnym.

Kim był Antoni Kocjan?

Antoni Kocjan (1902-1944) to jedna z najbardziej wybitnych, a jednocześnie tragicznych postaci polskiej historii XX wieku. Kocjan był genialnym inżynierem i konstruktorem szybowcowym. Przed wojną zaprojektował wiele kultowych polskich szybowców, takich jak Czajka, Wrona, Komar czy Orlik. Na konstrukcjach jego autorstwa ustanowiono ponad 40 krajowych i międzynarodowych rekordów lotniczych, a na szybowcu Orlik amerykański pilot w 1948 roku pobił rekord świata w wysokości lotu, osiągając około 9 600 metrów.

Podczas II wojny światowej Kocjan działał w konspiracji jako szef Wywiadu Lotniczego Armii Krajowej. Odegrał kluczową rolę w rozpracowaniu tajnej niemieckiej broni – rakiet V1 i V2, zdobywając dla aliantów bezcenne informacje o ośrodkach badawczych w Peenemünde i Bliźnie. Niestety, spotkał go tragiczny los. Kocjan został aresztowany przez Gestapo i w sierpniu 1944 roku rozstrzelany wraz z grupą ostatnich więźniów Pawiaka.

Jeśli interesują Cię podobne treści, odwiedź muzeum Dywizjonu 303, gdzie zobaczysz kilka samolotów oraz wiele eksponatów związanych z lotnictwem. A także dowiesz się więcej o innej interesującej postaci, Janie Zumbachu.

Informacje praktyczne

• Parking. Duży, wyłożony kostką parking mieści się po tej samej stronie drogi co zamek. Opłata wynosi 5 zł za dzień.
• Bilety na zamek Rabsztyn: Ceny różnią się w zależności od dnia (inne obowiązują w tygodniu, a inne w weekendy), dlatego aktualny cennik sprawdź na stronie www.zamekrabsztyn.pl. Dostępne są zniżki dla seniorów. Na stronie znajdziesz też szczegóły dotyczące zwiedzania z przewodnikiem. Bilet obejmuje zwiedzanie Chaty Kocjana.
• Bilety do Chaty Kocjana: Jeśli zwiedzasz zamek, wstęp do Chaty Kocjana masz już w cenie biletu zamkowego. Jeśli chcesz zobaczyć tylko Chatę (bez zamku) bilet kup w kasie parkingu.
• Wskazówka: Aktualnie można kupić bilet łączony na zwiedzanie Zamku Rabsztyn oraz Podziemi w Olkuszu. Jeśli tam nie byłeś, polecam zajrzeć. Ja Podziemia odwiedziłam w trakcie zwiedzania Olkusza.
• Godziny otwarcia zamku i chaty: w sezonie wt.-pt. 9:00-17:00, sb.-nd. 10:00-18:00. W poniedziałek nieczynne. W pozostałe miesiące sprawdź na www.zamekrabsztyn.pl
• Gastronomia. Kawiarnia znajduje się na terenie zamku. Restauracja Podzamcze położona jest obok parkingu.
• Czas zwiedzania: spokojne obejrzenie zamku i chaty zajmie około 1,5 godziny.

Co jeszcze zobaczyć w pobliżu?

Odwiedź historyczny Olkusz, gdzie na urokliwym rynku i w podziemiach zapoznasz się z dziejami miasta. Wybierz się na polską Saharę czyli Pustynię Błędowską, zaczynając od punktu widokowego Róża Wiatrów. Miłośników dawnych warowni być może zainteresują ruiny zamku Pilcza w Smoleniu z wieżą górującą nad okolicą. No i koniecznie odwiedź Dolinę Prądnika w Ojcowskim Parku Narodowym.

Inne miejsca, które odwiedziłam, znajdziesz na mojej mapie podróży.