Ryga, stolica Łotwy, zachwyciła mnie swoim niespiesznym rytmem i kameralnym klimatem. Miasto przyciąga atmosferą wąskich uliczek, pachnącymi cynamonem kawiarniami i wszechobecną zielenią, ale też okazałą secesyjną architekturą. Warto tu również zajrzeć do dzielnicy pełnej drewnianej zabudowy.

Zajrzyj też do mojego mini-przewodnika po Łotwie, gdzie zebrałam wszystkie miejsca, które odwiedziłam w tym kraju.

Atrakcje Rygi – co zobaczyć

Ryga położona jest nad ujściem rzeki Daugavy (Dźwina) do Zatoki Ryskiej, z populacją liczącą około 600 tysięcy mieszkańców.

Serce Rygi: Spacer po zabytkowym centrum

Zwiedzanie Rygi chyba każdy rozpoczyna od starówki (Vecrīga). Miała ona niezwykłe szczęście, bo przetrwała wojenne zawieruchy w niemal nienaruszonym stanie. Dziś, pięknie odrestaurowana, miejscami odbudowana, cieszy mieszkańców i turystów. Co ważne, historyczne centrum jest wyłączone z ruchu samochodowego. Ryska starówka trafiła na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Wędrując bez planu, oprócz najważniejszych zabytków, lubię wyszukiwać architektoniczne ciekawostki. Moją uwagę przyciągnęła Brama Szwedzka oraz potężna Baszta Prochowa – to jedyne tak dobrze zachowane fragmenty dawnych murów obronnych miasta.

Nie mogłam też ominąć Domu Kotów. Na jego dachu prężą się grzbiety dwóch czarnych kocurów, z którymi wiąże się zabawna legenda. Podobno bogaty łotewski kupiec, którego nie chciano przyjąć do elitarnego, niemieckiego Wielkiego Bractwa, kazał ustawić figurki tyłem do okien gildii, aby zademonstrować swoje niezadowolenie. Afera z kotami odwróconymi ogonami wywołała oburzenie wśród władz cechu. Sprawa otarła się o sąd, ale ostatecznie panowie doszli do porozumienia, a koty zostały odwrócone. I tak stoją do dziś.

Dom Bractwa Czarnogłowych

Na początek odwiedzam Dom Bractwa Czarnogłowych. Budynek od pierwszego wejrzenia zachwycił mnie swoją architekturą. Ceglana fasada jest pełna misternych zdobień, rzeźb i złoceń. Od razu widać, że dawni gospodarze mieli „głowę” do interesów i ogromne pieniądze.

Oryginalny gmach wzniesiono w 1334 roku jako miejsce spotkań i wystawnych bankietów ryskich organizacji społecznych. Niestety, budynek został obrócony w gruzy podczas II wojny światowej, a jego pozostałości – decyzją władz radzieckich – wysadzono w powietrze. To, co podziwiamy dzisiaj, to niezwykle wierna rekonstrukcja z lat 90. XX wieku.

Kim byli Czarnogłowi? To elitarne stowarzyszenie skupiało wyłącznie bogatych, wolnych (nieżonatych) kupców pochodzenia niemieckiego, którzy przez wieki mieli ogromny wpływ na losy i rozwój Rygi. Skąd ta osobliwa nazwa? Pochodzi ona od patrona organizacji, świętego Maurycego, którego w ikonografii tradycyjnie przedstawiano jako postać o ciemnej karnacji. Jego wizerunek można odnaleźć na fasadzie.

Dziś w budynku znajduje się muzeum, a sale wykorzystywane są również na organizację różnych wydarzeń i bankietów. Wizyta tam pozwala poczuć dawny, luksusowy styl życia ryskich kupców. Wystawa prezentuje również wspaniałe kolekcje sreber, unikalne dzieła sztuki oraz pamiątki po stowarzyszeniu.

Mój spacer po wnętrzach zaczęłam od średniowiecznych piwnic. Kiedyś służyły kupcom za magazyny towarów, a dziś skrywają wystawę o samych początkach Rygi. Stamtąd przeszłam na wyższe kondygnacje, gdzie zachwyciły mnie reprezentacyjne sale balowe ze wspaniałymi dekoracjami i malowidłami ściennymi. Największe wrażenie robi sufit z alegorią św. Maurycego. Mebli w tych przestronnych wnętrzach jest niewiele. Wyszłam też na zewnętrzny taras, skąd mogłam z bliska przyjrzeć się detalom pięknej fasady.

Godziny otwarcia: codziennie 10:00 – 17:00.
Bilet: normalny 10 euro, ulgowy 6 euro; audioprzewodnik w j. polskim 4 euro.
Informacje sprawdź na www.melngalvjunams.lv

Kościół św. Piotra i panorama miasta

Z Domu Czarnogłowych mam zaledwie kilka kroków do kościoła św. Piotra. Ta gotycka, XV-wieczna świątynia ma dosyć surowe wnętrze. Moją szczególną uwagę przykuł olbrzymi siedmioramienny świeczniki z brązu, odlany pod koniec XVI wieku. To prawdziwy majstersztyk dawnego rzemiosła. Warto też podejść bliżej ołtarza oraz przyjrzeć się starym, kamiennym płytom nagrobnym wmurowanym w ściany.

Dla wielu turystów głównym celem wizyty tutaj jest jednak taras widokowy na wieży kościoła. Ogromnym plusem – zwłaszcza dla seniorów – jest to, że dostanie się na górę nie wymaga wspinaczki po setkach schodów. Wystarczy wejść na trzecią kondygnację, skąd na wysokość ponad 70 metrów zabiera nas winda. Z tej perspektywy ryska starówka wygląda jak makieta. Ten obraz dopełnia rzeka Daugava oraz mosty spinające jej brzegi. Przy dobrej pogodzie widać miasto aż po horyzont.

Godziny otwarcia: codziennie 10:00 – 18.00, w piątki i soboty do 22:00.
Bilet: wieża i kościół 9 euro, tylko kościół 3 euro; nie ma zniżek dla seniorów (są dla studentów i dzieci)

Na tyłach kościoła natknęłam się na sympatyczny akcent – Pomnik Muzykantów z Bremy. Przedstawia on cztery zwierzęta z bajki braci Grimm: osła, psa, kota i koguta, stojących jedno na drugim. Rzeźba trafiła tutaj w 1990 roku jako podarunek od partnerskiego miasta Bremy i ma w sobie ukryty, polityczny symbol – powstała w czasach upadku żelaznej kurtyny i symbolizuje wyjrzenie zwierząt poza dotychczasowy, zamknięty świat. Dziś to jedno z najchętniej fotografowanych miejsc w Rydze.

Plac Katedralny i majestatyczna Katedra

Wędrując dalej pięknie odnowionymi uliczkami starówki, dotarłam na tętniący życiem Plac Katedralny, na którym, jak nietrudno się domyślić, stoi monumentalna Katedra (Rīgas Doms). Moją uwagę przykuł także okazały budynek w charakterystycznym, ceglastym kolorze. To dawna giełda, w której dziś mieści się Muzeum Sztuki „Rīgas Birža”. Tam nie wchodziłam, skierowałam swoje kroki prosto do katedry.

Miałam ku temu powód. Przyszłam tu na krótki, 20-minutowy koncert organowy, który odbywa się codziennie: od poniedziałku do soboty o godzinie 12:00, a w niedziele o 15:00. To wspaniała i bardzo wygodna opcja dla turystów. Co ciekawe, w trakcie występu na kilku monitorach można na żywo obserwować grającego artystę.

Same organy są imponujące i uznaje się je za jeden z największych oraz najcenniejszych instrumentów tego typu na świecie. Posiadają blisko 7 tysięcy piszczałek. Taki koncert w murach wiekowej świątyni to niezwykłe doświadczenie.

Po koncercie przyszedł czas na zwiedzanie wnętrza świątyni. Ryska katedra to największa średniowieczna świątynia w krajach bałtyckich. Wnętrze robi wrażenie swoją surowością i prostotą. Warto odnaleźć nagrobek św. Meinarda z XIV wieku. Meinard uważany jest za pierwszego chrześcijańskiego misjonarza na dawnych Inflantach.

Na koniec wizyty weszłam jeszcze na wewnętrzny dziedziniec otoczony zabytkowymi krużgankami. Spacerując pod gotyckimi sklepieniami, mogłam z bliska przyjrzeć się zgromadzonym tam eksponatom, dawnym rzeźbom, armatom, które opowiadają burzliwą historię miasta.

Godziny otwarcia katedry różne ze względu na koncerty i być może inne wydarzenia. Sprawdź na www.doms.lv
Bilet na mini-koncert: 15 euro. Odbywają się też dłuższe koncerty o 19:00 zwykle w środy i piątki.
Informacje dotyczą sezonu letniego.

Trzej Bracia: Najstarsze kamienice w mieście

Kolejnym punktem na mojej trasie był jeden z bardziej znanych zakątków stolicy – Trzej Bracia (Trīs brāļi). To kompleks trzech przylegających do siebie średniowiecznych kamieniczek, z których każda reprezentuje inny styl architektoniczny. Najstarsza z nich pochodzi z końca XV wieku. Charakteryzuje się gotyckim szczytem i jest nieco cofnięta względem pozostałych budynków. Uznaje się go za najstarszy zachowany murowany dom mieszkalny w Rydze.

Środkowy brat jest najbardziej elegancki i pochodzi z 1646 roku (data na fasadzie). Z kolei najmłodszy i zarazem najwęższy brat powstał pod koniec XVII wieku i prezentuje styl barokowy.

Po zrobieniu pamiątkowych zdjęć ruszyłam dalej ulicą Mazā Pils iela w kierunku ryskiego zamku.

Zamek w Rydze i polskie ślady

Historia zamku jest niezwykle fascynująca. Warownia została wzniesiona nad samym brzegiem rzeki już w XIV wieku. Na przestrzeni stuleci obiekt był wielokrotnie niszczony, odbudowywany i przebudowywany, przez co zatracił swój pierwotny wygląd. Dziś ta jasna budowla pełni prestiżową rolę – mieści się tutaj oficjalna siedziba Prezydenta Łotwy oraz Narodowe Muzeum Historii Łotwy.

Dla nas, turystów z Polski, ryska rezydencja ma znaczenie szczególne. To właśnie w tych murach w 1562 roku rozegrały się wydarzenia, które zmieniły bieg historii tej części Europy. Ostatni wielki mistrz zakonu kawalerów mieczowych, Gotard Kettler, poddał te ziemie polskiemu królowi i złożył uroczysty hołd lenny przedstawicielowi Zygmunta II Augusta. W ten sposób Ryga i całe Inflanty na kilkadziesiąt lat związały swoje losy z Rzeczpospolitą.

Przez kolejny okres, aż do 1621 roku, zamek służył za oficjalną rezydencję namiestników polskiego króla, a bezpieczeństwa na nim strzegła polska załoga wojskowa. Wiosną 1582 roku po zwycięskiej kampanii przeciwko Moskwie zatrzymał się tu król Stefan Batory. Monarcha spędził w Rydze kilka tygodni, nadając miastu liczne przywileje.

Dziś, spacerując wzdłuż zamkowych murów, warto wyobrazić sobie, jak setki lat temu przechadzali się tu polscy królowie i dostojnicy.

Dzielnica Secesyjna: perła z listy UNESCO

Opuszczam starówkę i przenoszę się do Dzielnicy Secesyjnej (Jugendstila kvartāls). To miejsce absolutnie unikalne na skalę światową, wpisane na listę UNESCO. Ryga może poszczycić się największym i najlepiej zachowanym skupiskiem architektury secesyjnej na świecie.

Ta niezwykła dzielnica powstała w rekordowo krótkim czasie na przełomie XIX i XX wieku. Ryga przeżywała wówczas gigantyczny boom ekonomiczny, będąc jednym z najważniejszych portów morskich Imperium Rosyjskiego. Nowo wznoszone kamienice zachwycały nie tylko z zewnątrz – jak na tamte czasy były to luksusowe, nowoczesne apartamentowce. Wyposażono je w windy, a każde mieszkanie posiadało własną łazienkę, bieżącą wodę oraz centralne ogrzewanie, co wówczas było szczytem komfortu.

Fasady budynków przypominają prawdziwe dzieła sztuki – są pełne rzeźb mistycznych stworzeń, sfinksów, ludzkich twarzy, a także finezyjnych motywów roślinnych i geometrycznych. Najbardziej spektakularne i bogato zdobione kamienice znajdują się na ulicach Alberta (Alberta iela), Elżbiety (Elizabetes iela) oraz Strzelców (Strēlnieku iela).

A jakby ktoś miał ochotę spojrzeć w jakim budynku urzęduje Ambasador RP, to właśnie w tej dzielnicy przy ulicy Mednieku iela 6B.

Park Bastejkalns i Kanał Ryski

Wracając z Dzielnicy Secesyjnej w stronę starówki, zrobiłam sobie dłuższy spacer przez park. Obie te części miasta oddziela od siebie malowniczy Kanał Ryski (Pilsētas kanāls). Powstał on w miejscu dawnej, średniowiecznej fosy obronnej, a otaczające go tereny dawnych wałów ziemnych przekształcono w zadbany park Bastejkalns (Wzgórze Bastionowe). Spacerując wzdłuż brzegu, mijałam mostki przerzucone nad wodą. W sezonie można wybrać się w rejs niewielką łodzią.

Idąc parkowymi ścieżkami dotarłam do monumentalnego Pomnika Wolności (Brīvības piemineklis). Został odsłonięty w 1935 roku i stanowi dla Łotyszy symbol niepodległości wywalczonej po I wojnie światowej. Na samym szczycie wysokiego obelisku stoi kobieta, nazywana przez mieszkańców Mildą, która unosi w górę trzy złote gwiazdy symbolizujące trzy historyczne regiony Łotwy. Przed pomnikiem stała honorowa warta, choć nie wiem czy tak jest zawsze.

Zaledwie dwieście metrów dalej, tuż nad brzegiem kanału, minęłam architektoniczną perełkę – Łotewską Operę Narodową. Ten klasycystyczny gmach z kolumnami bardzo ładnie wkomponował się w otaczającą zieleń.

Targ Centralny i stalinowski budynek

Idąc dalej wzdłuż kanału, przechodzę pod wiaduktem linii kolejowej i trafiam na ogromny Targ Centralny (Rīgas Centrāltirgus). Również to miejsce wraz ze starówką trafiło na listę UNESCO. Targ zajmuje pięć pawilonów, otwartych w 1930 roku. Podobno do ich budowy wykorzystano stalowe konstrukcje niemieckich hangarów na sterowce Zeppelin. Dziś mieści się tu ponad 3000 stanowisk handlowych, głównie jedzeniowych. To prawdziwy raj dla smakoszy.

Gdy zostawiłam gwar targu za plecami, w odległości krótkiego spaceru wyrosła przede mną budowla, która każdemu turyście z Polski kojarzy się jednoznacznie – przypomina warszawski Pałac Kultury i Nauki. Jest od naszego stołecznego nieco mniejszy, ale również powstał w czasach stalinowskich. Obecnie swoją siedzibę ma w nim Łotewska Akademia Nauk. Za opłatą można wjechać na punkt widokowy na 17 piętrze (winda jedzie do 15 piętra).

Dzielnica Āgenskalns: Ryga poza utartym szlakiem

Bardzo lubię odkrywać miejsca rzadziej odwiedzane. Wybrałam się więc na lewy brzeg Daugavy, gdzie znajduje się dzielnica Āgenskalns. Aby się tam dostać, wystarczy krótka przejażdżka tramwajem lub trolejbusem ze starówki lub nieco dłuższy spacer przez jeden z ryskich mostów.

To, co najbardziej zachwyca w Āgenskalns, to unikalne w skali Europy skupisko historycznej architektury drewnianej. W tej jednej okolicy przetrwało około 600 drewnianych budynków (a w całym mieście jest ich blisko 4000!). Spacerując tutejszymi, zadrzewionymi uliczkami, można poczuć się jak w zupełnie innym świecie. Oglądałam tu zarówno skromne XIX-wieczne domy robotnicze, jak i przedwojenne zdobione wille z urokliwymi werandami.

Te drewniane domy są trochę jak rodzynki w cieście – trzeba ich wypatrywać między zwykłymi domami mieszkalnymi. Ich stan jest różny. Niektóre są po gruntownym remoncie, inne opuszczone niszczeją. Całość tworzy jednak autentyczną i jakby nieco sielankową atmosferę dawnej Rygi. Będąc w okolicy można zajrzeć na lokalny targ Āgenskalna tirgus z lokalnymi produktami.

Ryga zachwyciła mnie zadbaną starówką i jej otoczeniem, ale wystarczyło nieco oddalić się od centrum, by natrafić na niemożliwie wyboiste i skoleinowane drogi wyłożone kamieniami tzw. kocie łby, zaniedbane budynki i odpadające tynki. A także szare, nijakie bloki z gruntowymi dojazdami, nad którymi unosił się pył wzbijany przez przejeżdżające samochody. Ten kontrast pokazuje jak wiele zrobiono w centrum miasta.

Gdzie zjeść w Rydze

Moim zdecydowanym faworytem jest sieci restauracji Lido. Kiedy trafiłam tam pierwszego dnia, jedzenie tak mi posmakowało, że przez resztę wyjazdu nie miałam nawet ochoty szukać niczego innego. W centrum Rygi znajduje się kilka tych lokali. Choć w rzeczywistości działają jak bary samoobsługowe, to przez różnorodność i jakość dań są naprawdę godne polecenia. I jest tam niedrogo.

W menu głównie kuchnia łotewska czyli smażone ziemniaki, tradycyjne kotlety, pierogi, czy zupy. Oprócz dań obiadowych jest też wybór napojów, w tym świeżo wyciskane soki owocowe i lokalny kwas chlebowy. Do Lido warto wpaść nie tylko na obiad. Sama chętnie zaglądałam tam na kawę i deser. Dodatkowym plusem jest ciekawy wystrój, w każdej restauracji inny.

Informacje praktyczne

Zniżki. W wielu muzeach są zniżki dla seniorów od 65 roku życia. Warto mieć przy sobie dowód osobisty lub paszport, aby w kasie, w razie konieczności, potwierdzić swój wiek.

Komunikacja miejska. Z komunikacji korzystałam sporadycznie, ponieważ zabytkowe centrum jest dość zwarte i nieduże, więc raczej przemieszczałam się pieszo. Na nieliczne przejazdy kupowałam bilety jednorazowe, które po wejściu do pojazdu przykłada się do czytnika. Koszt biletu 1,50 euro / 90 minut.

Gdzie udać się dalej?

Gdzie dalej – oczywiście na dalsze zwiedzanie Łotwy. Zajrzyj do wpisu gdzie zebrałam wszystkie miejsca, które odwiedziłam w tym kraju.

Wracając z Łotwy, warto zajrzeć do klimatycznych Suwałk lub zatrzymać się wśród jezior i lasów Wigierskiego Parku Narodowego. Możesz też odwiedzić Wilno, stolicę Litwy.

A dla poszukiwaczy spokoju dobrym kierunkiem będzie nieoczywista, słynąca z winnic Mołdawia.

Inne miejsca, które odwiedziłam, znajdziesz na mojej mapie podróży.