Pałac w Nieborowie oraz pobliski park w Arkadii tworzyły dawniej jedną wspaniałą posiadłość. Dzisiaj funkcjonują jako oddziały tego samego muzeum, dlatego odwiedziłam oba te miejsca podczas jednej wycieczki. To był wyjątkowo udany czas spędzony w otoczeniu pięknej architektury i przyrody.
Spis treści:
Pałac w Nieborowie
Barokowy pałac powstał pod koniec XVII wieku na zlecenie prymasa Michała Stefana Radziejowskiego. W latach 1774 – 1945 pałac należał do rodziny Radziwiłłów, a swój największy rozkwit zawdzięcza księciu Michałowi Hieronimowi oraz jego żonie Helenie. W czasach świetności rezydencja gościła znane osobistości, w tym króla Stanisława Augusta Poniatowskiego czy Juliana Ursyna Niemcewicza.
Po II wojnie światowej pałac uniknął dewastacji i rozgrabienia. Stało się tak dzięki porozumieniu księcia Janusza Radziwiłła z ówczesnym dyrektorem Muzeum Narodowego w Warszawie, by rezydencję włączyć w strukturę muzeum. Dzięki temu Nieborów – jako jeden z nielicznych pałaców w Polsce – zachował niemal kompletne wyposażenie wnętrz.
Zwiedzanie rozpoczęłam od sieni wyłożonej boazerią z czarnego dębu. Moją uwagę przyciągnęła również klatka schodowa zdobiona XVII-wiecznymi płytkami ceramicznymi. Podczas wizyty trafiłam na wystawę czasową z rekonstrukcjami strojów Barbary Radziwiłłówny. Odtworzono je na podstawie portretów, dokumentów archiwalnych oraz zapisków i rachunków jej osobistego krawca.
Na pierwszym piętrze obejrzałam bogato urządzone wnętrza z zabytkowymi meblami, żyrandolami oraz portretami. Szczególnie zachwyciła mnie biblioteka z księgozbiorem liczącym tysiące cennych woluminów. To właśnie tam znajdują się dwa XVII-wieczne weneckie globusy – Ziemi oraz Nieba. Z kolei drugie piętro mieści ekspozycję przedmiotów osobistych i pamiątek rodu Radziwiłłów, w tym kunsztownie zdobione naczynia, sztućce, dawne zbroje oraz portrety rodzinne.
W czasach współczesnych pałac służył niejednokrotnie za plan filmowy. Kręcono tu m.in. “Akademię Pana Kleksa”, “Karierę Nikodema Dyzmy” oraz “Popioły”.
Muzeum Majoliki
Choć to pałac przyciąga największą uwagę, zajrzałam także do Muzeum Majoliki, znajdującego się w budynku po prawej stronie, blisko wejścia na teren posiadłości. W 1881 roku Michał Piotr Radziwiłł założył w tym miejscu pierwszą w Polsce manufakturę wytwarzającą ręcznie malowaną ceramikę – wazony, kafle, naczynia i przedmioty ozdobne. Ich historyczne wyroby prezentowane są na wystawie.
Co ciekawe, po kilkudziesięciu latach przerwy produkcja ceramiki ponownie ruszyła – dzisiejsze wyroby powstają z wykorzystaniem zarówno dawnych, jak i nowoczesnych wzorów. Przedmioty produkowane w obecnej manufakturze można obejrzeć a także kupić w kasie muzeum.
Majolika to zdobiona gliniana ceramika pokryta nieprzezroczystą glazurą. Jej produkcja polega na wstępnym wypaleniu uformowanego naczynia, zanurzeniu w chłonnym szkliwie i ręcznym namalowaniu wzorów farbami. Na koniec całość wypala się ponownie, dzięki czemu barwniki i szkliwo stapiają się w gładką, błyszczącą oraz trwałą powłokę.
Park w Nieborowie
Po zwiedzaniu wnętrz udałam się na spacer po otaczającym posiadłość parku. W bezpośrednim sąsiedztwie pałacu rozciągają się barwne, kwiatowe rabaty oraz niskie labirynty z bukszpanu, a główną aleję zdobią okazałe lipy. Im dalej odchodziłam od budynku, tym ogród w stylu francuskim przechodził w park krajobrazowy.
Na terenie parku znajduje się szeroki kanał wodny oraz dawne zabudowania gospodarcze, takie jak wozownia, stajnia, oranżeria. Ciekawymi elementem są tzw. “baby” – kamienne rzeźby wykonane w średniowieczu przez koczowniczy lud zamieszkujący stepy dzisiejszej Ukrainy. Wbrew potocznej nazwie, w rzeczywistości przedstawiają zasłużonych, zmarłych wojowników.
Na tyłach pałacu rośnie olbrzymi platan posadzony w 1770 roku, uznawany za jeden z pierwszych okazów tego gatunku w Polsce. Z kolei w dawnym domku ogrodnika urządzono kawiarnię, lecz w sprzedaży widziałam wyłącznie ciepłe i zimne napoje.
Park Romantyczny w Arkadii
Arkadia leży zaledwie kilka kilometrów od Nieborowa. Pojechałam tam, by zobaczyć słynny Ogród Romantyczny, który tworzy historyczną całość z posiadłością w Nieborowie.
W drugiej połowie XVIII wieku w Europie zapanowała moda na angielskie parki krajobrazowe z obiektami architektonicznymi nawiązującymi do antyku, średniowiecza oraz mitologii. Taki właśnie ogród – pełen symboliki, ukrytych znaczeń i refleksji nad przemijaniem postanowiła stworzyć księżna Helena Radziwiłłowa. Prace rozpoczęto w 1778 roku i kontynuowano przez ponad czterdzieści lat, aż do śmierci księżnej.
Chyba najważniejszą budowlą w parku jest Świątynia Diany, która pełniła funkcję prywatnego muzeum księżnej. Niezwykle fotogenicznym miejscem jest Akwedukt, wzorowany na rzymskich budowlach. Wśród zieleni warto odnaleźć także Przybytek Arcykapłana z wmurowanymi w ściany autentycznymi fragmentami dawnych rzeźb i detali architektonicznych. Ponadto na uwagę zasługują Domek Gotycki czy Grota Sybilli.
Po całym terenie prowadzą alejki, a jego ozdobą jest malowniczy staw.
Informacje praktyczne
Godziny otwarcia. Pałac, Manufaktura Majoliki oraz parki w Nieborowie i Arkadii są otwarte codziennie. Godziny otwarcia sprawdź na stronie internetowej muzeum, ponieważ są różne w zależności od sezonu oraz dni tygodnia.
Bilety. Kompleksowy bilet obejmujący pałac, Manufakturę Majoliki, Ogród w Nieborowie i Ogród w Arkadii: normalny 62 zł, ulgowy 46 zł. Dostępne są tańsze, pojedyncze bilety – sprawdź na stronie internetowej muzeum. W poniedziałki wstęp bezpłatny.
Parkingi. W Nieborowie można zaparkować wzdłuż ogrodzenia pałacu. W Arkadii tuż przy wejściu do Ogrodu znajduje się niewielki gminny parking. Oba parkingi są bezpłatne.
Gdzie zjeść
W Arkadii nie ma lokali gastronomicznych, z wyjątkiem “budki” z lodami przy wejściu do Ogrodu. W Nieborowie polecam wstąpić do lokalów naprzeciwko bramy prowadzącej do pałacu:
Na obiad. Restauracja Złota Kaczka, bardzo dobra kuchnia Polska, również dania z dziczyzny.
Na kawę. Smaki Nieborowa, głównie lody od lokalnego producenta ale też gofry oraz dobra kawa.
Gdzie udać się dalej?
Podobnie zachowaną, nie zniszczoną po wojnie rezydencję odwiedziłam w Kozłówce – tamtejszy pałac należał do rodziny Zamoyskich. A jeśli zaplanujesz podróż w tamte rejony, koniecznie, odwiedź Zamość, jedyne takie renesansowe miasto w Polsce. Z kolei bliżej Nieborowa warto zobaczyć częściowo zrekonstruowany zamek w Inowłodzu a także zabytkowe centrum Piotrkowa Trybunalskiego.
Inne miejsca, które odwiedziłam, znajdziesz na mojej mapie podróży.
